Đèo Co Mạ – Cổng trời vùng cao Thuận Châu

Từ Thuận Châu, cả nhà theo quốc lộ sáu rồi rẽ vào tỉnh lộ một trăm lẻ tám, leo qua những đoạn đèo dốc và khúc cua tay áo liên tục. Hành trình mất hơn hai tiếng, không phải vì đường xa mà vì đường núi.

Khi xe leo lên đến độ cao trên một nghìn năm trăm mét, không khí lạnh hẳn lại. Co Mạ là xã vùng cao thuộc huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La, cách trung tâm huyện bốn mươi ba cây số. Mát mẻ quanh năm, đó là điều đầu tiên cả nhà cảm nhận khi bước ra khỏi xe.

Điều người ta tìm đến Co Mạ nhiều nhất là mây. Vào buổi sáng những ngày hửng nắng, đặc biệt sau một ngày mưa, mây đổ xuống thung lũng bên dưới. Bản làng ẩn hiện trong mây như những hòn đảo nổi. Còn người đứng trên cao nhìn qua tầng mây trắng, thấy dãy núi phía xa và hướng vùng Sông Mã thăm thẳm. Đó là cảm giác mà người ta gọi là đứng trên biển mây.

Co Mạ là nơi sinh sống của đồng bào Mông. Mỗi dịp Quốc khánh ngày hai tháng chín, phiên chợ Mông họp ở đây, kéo người từ các bản xa xuống núi. Trên những triền đất dốc quanh Co Mạ, cây sơn tra, nhãn, xoài, chanh leo và dứa đang dần thay thế lối canh tác cũ.

Địa hình Co Mạ phức tạp, giao thông đi lại khó khăn. Nhưng cũng chính vì điều đó, nơi này giữ được cảnh quan và nhịp sống ít bị xáo trộn hơn nhiều vùng cao gần đường lớn.

Co Mạ không có biển chỉ dẫn, không có cổng vào, không có vé. Đây là vùng cao nơi thiên nhiên và đời sống núi rừng hiện ra như chính nó. Buổi sáng khi mây chưa tan, đứng trên đỉnh đèo nhìn xuống thung lũng trắng xóa bên dưới, cả nhà sẽ hiểu vì sao người ta gọi Co Mạ là cổng trời.