Căn cứ Hòn Tàu

Cả nhà có bao giờ tự hỏi, trong những năm kháng chiến khốc liệt nhất, người ta trú ẩn ở đâu giữa vùng đất mà bom đạn có thể đến từ mọi phía? Câu trả lời, đôi khi, là một ngọn núi.

Hòn Tàu là ngọn núi nằm giữa vùng Duy Xuyên và Quế Sơn, nơi địa hình hiểm trở và rừng già dày đặc trở thành thứ vũ khí tự nhiên tốt nhất. Đây là nơi Đặc khu ủy Quảng Đà từng đặt căn cứ, điều hành cuộc kháng chiến từ trong lòng núi, giữa cây rừng và đá dốc.

Nhà nước đã công nhận Căn cứ Hòn Tàu là di tích lịch sử quốc gia, một sự ghi nhận không chỉ dành cho những bức tường hay hầm hào, mà dành cho cả cái cách mà con người thời ấy biết đọc địa hình, biến mỗi con dốc và mỗi tán cây thành lớp phòng thủ vô hình.

Cả nhà thử hình dung mà xem. Không có bê tông kiên cố. Không có tòa nhà cao tầng. Chỉ có núi và rừng, và những người đã chọn ở lại trong lòng chúng suốt những năm dài.

Điều khiến Hòn Tàu khác biệt không phải là quy mô, mà là câu chuyện về cách địa hình biến thành nơi che chở. Kẻ địch có thể nhìn thấy đồng bằng, có thể kiểm soát đường lộ, nhưng không dễ kiểm soát được sườn núi mù sương hay những lối mòn chỉ người địa phương mới thuộc.

Khi đến đây, cả nhà sẽ đứng trên một vùng đất mà sự im lặng của nó nói nhiều hơn bất kỳ tấm biển thuyết minh nào. Rừng vẫn còn đó. Núi vẫn đứng đó. Và bên dưới tán cây ấy, có một lớp ký ức mà đất đai này đã giữ lại qua bao nhiêu thập niên.

Đó là điều cả nhà sẽ mang về từ Căn cứ Hòn Tàu: không phải một con số, không phải một tên tuổi anh hùng nào đó được khắc trên bia đá, mà là cảm giác về cách một ngọn núi, đúng lúc và đúng chỗ, có thể che chở cả một cuộc kháng chiến.