Khu di tích lịch sử chiến thắng Tua Hai
Có những sự kiện lịch sử không ồn ào nhưng lại làm thay đổi cả hướng đi của một cuộc kháng chiến.
Đêm hai mươi lăm rạng sáng hai mươi sáu tháng Giêng năm một nghìn chín trăm sáu mươi, tại một căn cứ quân sự lớn ở Tây Ninh mang tên Tua Hai, mọi thứ vẫn yên tĩnh như mọi đêm bình thường. Lính gác vẫn đi ca, đèn vẫn le lói ở sở chỉ huy. Không ai biết rằng lực lượng cách mạng đã áp sát từ nhiều hướng, và chỉ còn chờ đến nửa đêm.
Đúng không giờ ba mươi phút ngày hai mươi sáu tháng Giêng, trận tập kích bắt đầu.
Để hiểu tại sao đêm đó quan trọng, cả nhà cần biết bối cảnh. Sau Hiệp định Genève năm một nghìn chín trăm năm mươi tư, phong trào cách mạng miền Nam bước vào giai đoạn vô cùng khó khăn. Chính quyền Ngô Đình Diệm mở các chiến dịch tố cộng, diệt cộng, làm thiệt hại nặng nề lực lượng cách mạng. Bao nhiêu người bị bắt, bị giết, bị tra tấn. Nhiều cơ sở bị phá. Cách mạng phải nhỏ giọt, nhẫn nhục, chịu đựng.
Mãi đến năm một nghìn chín trăm năm mươi chín, Nghị quyết Trung ương mười lăm mới mở ra hướng đi mới. Đó là kết hợp đấu tranh chính trị với lực lượng vũ trang. Và người ta cần một cú đánh đủ mạnh để chứng minh rằng hướng mới đó là đúng.
Tua Hai được chọn không phải ngẫu nhiên. Đây là căn cứ đứng chân của Trung đoàn ba mươi hai thuộc Sư đoàn hai mươi mốt, lực lượng phòng thủ tây bắc Sài Gòn. Trong đó có kho vũ khí lớn, có trung tâm huấn luyện biệt kích. Một căn cứ mạnh, đông quân, được bảo vệ vòng trong vòng ngoài. Nghe thì tưởng như không thể đánh được.
Nhưng cách mạng có một điều mà vũ khí không mua được, đó là cơ sở nội tuyến. Trong hàng ngũ hạ sĩ quan và sĩ quan của Trung đoàn ba mươi hai có những người bí mật đứng về phía cách mạng, âm thầm cung cấp thông tin từ bên trong. Họ biết quân số, họ biết vị trí kho súng, họ biết lịch gác đêm. Và họ mở đường cho trận tập kích diễn ra bất ngờ đến mức không ai kịp phản ứng.
Trận đánh chỉ kéo dài gần một giờ. Sở chỉ huy Trung đoàn ba mươi hai bị đánh tan. Ba tiểu đoàn bị làm tan rã. Lực lượng cách mạng thu về gần một nghìn năm trăm khẩu súng cùng nhiều chiến lợi phẩm khác. Chính vũ khí của địch được dùng để nuôi lực lượng cách mạng cho những trận chiến tiếp theo.
Nhưng con số vũ khí chưa phải điều quan trọng nhất. Quan trọng hơn là làn sóng mà Tua Hai tạo ra. Chiến thắng Tua Hai trở thành sự kiện mở đầu phong trào Đồng Khởi vũ trang ở miền Đông Nam Bộ. Tiếng súng Tua Hai như một tín hiệu truyền đi rằng có thể đánh được. Nhiều nơi khác ở miền Nam nhìn vào đó mà đứng dậy.
Cái tên Tua Hai cũng mang theo một câu chuyện. Tương truyền đó là tên một tháp canh thời Pháp để lại. Sau này chính quyền Sài Gòn xây dựng nơi đây thành căn cứ quân sự lớn, và một cái tên cũ đã lùi vào quên lãng nhường chỗ cho tiếng súng đêm mở màn.
Hôm nay khu di tích này mang tên chính thức là Địa điểm chiến thắng Tua Hai, thuộc xã Châu Thành, tỉnh Tây Ninh. Đây là di tích lịch sử cấp quốc gia, được xếp hạng từ năm một nghìn chín trăm chín mươi ba theo quyết định của Bộ trưởng Bộ Văn hóa Thông tin.
Giữa khuôn viên hôm nay, nhà bia và tượng đài lặng lẽ ghi dấu trận đánh, để mỗi người đến đây vẫn nghe vọng lại câu chuyện đêm hai mươi lăm rạng sáng hai mươi sáu tháng Giêng năm đó.
Những người làm nên chiến thắng Tua Hai không phải là những anh hùng chỉ biết cầm súng. Họ là những người đã kiên nhẫn chờ đợi qua bao năm khó khăn nhất, rồi khi thời cơ đến, đánh một cú đủ để làm thay đổi chiều gió.
Khi đứng trong khu di tích này, cả nhà đang đứng ở nơi đó đã xảy ra, trên mảnh đất ấy, trong không gian ấy. Và điều đó, dù không nói thêm gì, cũng đã đủ để lặng lại một chút.