Cơm hến Cồn Hến

Muốn nghe nhịp sống thật của xứ Huế, đôi khi cả nhà chỉ cần bước vào một gánh cơm hến buổi sáng sớm. Tiếng gọi hàng, mùi mắm ruốc, hương sả ớt, tất cả ùa ra trước khi mình kịp nhìn thấy bát.

Cơm hến gắn với Cồn Hến, một cù lao nhỏ nằm giữa sông Hương. Người ta gọi đây là món ăn nhà nghèo, nhưng chính cái nghèo ấy lại sinh ra một triết lý ẩm thực rất Huế: tiết kiệm mà tinh tế, đơn sơ mà đủ đầy, và luôn biết tìm cái đẹp trong những gì giản dị nhất.

Hến ở đây nhỏ li ti, bé hơn móng tay. Người dân Cồn Hến ngày ngày ra sông, lội nước đến ngang gối, dùng rổ tre đãi từng mẻ hến dưới đáy bùn. Công việc ấy đòi hỏi sự kiên nhẫn và đôi tay quen lạnh. Nhưng từ những con hến bé xíu đó, một bát cơm thơm cay nổi tiếng khắp cố đô đã ra đời.

Bát cơm hến không trộn theo kiểu hào phóng. Nó xếp lớp, mỗi thứ một chỗ. Cơm nguội trắng bên dưới, hến xào bên trên, rồi bún, rồi rau sống, khế chua, chuối bắp thái mỏng, đậu phộng rang giã dập. Chan vào đó là nước hến trong vắt còn nghi ngút khói, thêm mắm ruốc, thêm ớt tương. Vị cay xé của ớt, vị ngọt thanh của hến, vị chua nhẹ của khế, tất cả hòa vào nhau trong một bát nhỏ mà cả nhà phải ăn nóng, ăn ngay, không để nguội.

Người Huế nói: cơm hến phải ăn sáng sớm, khi hến vừa luộc xong còn nóng hổi và nước hến còn chưa nguội. Những gánh hàng ra đường từ tờ mờ sáng, bán đến hết thì thôi. Không có giờ cố định. Không có thực đơn cầu kỳ. Chỉ có một bát cơm đơn giản mà người Huế ăn từ thuở nhỏ đến khi già, và ai xa quê rồi cũng nhớ.

Nếu một ngày cả nhà ghé Huế, hãy dậy sớm một chút. Tìm một gánh cơm hến bên đường, ngồi xuống chiếc ghế nhựa thấp, bưng bát lên và ăn cùng những người đi chợ buổi sáng. Đó là khoảnh khắc Huế thật nhất, không cần vé vào cửa, không cần hướng dẫn viên. Chỉ cần một bát nhỏ bốc khói, và tiếng sông Hương thổi vào từ phía Cồn Hến.