Cồn Hến

Giữa lòng sông Hương, ở khu vực Vỹ Dạ, có một cồn đất nhỏ mà người Huế gọi là Cồn Hến. Không phải vì nó lớn, không phải vì nó huy hoàng, mà vì trên cồn đất ấy, từ bao đời nay, người ta vớt hến, nấu cơm, và giữ một nếp sống chẳng giống đâu.

Trong phong thủy của kinh thành Huế, Cồn Hến được xem là "Tả Thanh Long", tức rồng xanh bên trái, một thế đất che chở cho kinh thành từ phía đông. Cái tên đó mang theo một tầm vóc lớn lao. Nhưng người dân sống trên cồn không nghĩ đến rồng hay phong thủy. Họ nghĩ đến nồi cơm sáng sớm, đến gánh hàng trên vai, đến tiếng mái chèo rẽ nước khi trời còn chưa sáng.

Hến ở đây là loài nhuyễn thể nhỏ li ti, sống dưới đáy sông, bám vào lớp cát phù sa mà cồn này mang theo từ thượng nguồn. Người dân lặn xuống, vớt từng vợt, rồi luộc, tách vỏ, lấy phần thịt nhỏ xíu để trộn với cơm nguội, rau sống, đậu phộng rang, ớt tươi, và nước chấm đặc biệt của Huế. Đó là cơm hến, món ăn dân dã nhưng mang cái cay, cái chua, cái giòn, cái mềm tất cả trong một bát.

Cồn Hến cũng nổi tiếng với bún hến, cùng nguyên liệu ấy nhưng thay cơm nguội bằng bún tươi, chan nước hến đậm vị. Sáng sớm, những gánh cơm hến và bún hến tỏa ra từ cồn, len lỏi vào các con phố Huế, theo chân những người bán hàng rong đi từ lúc mờ sáng. Nhiều người Huế xa quê nói rằng khi nhớ nhà, điều họ thèm đầu tiên chính là cái vị cay nồng đó.

Làng chài trên Cồn Hến tồn tại từ rất lâu, gắn với nhịp sống của sông Hương theo từng mùa. Mùa nước lớn, hến theo dòng chảy mà di chuyển. Mùa cạn, người ta lội bộ ra giữa cồn, vớt hến tay không. Cuộc sống ở đây không hào nhoáng, nhưng có cái chắc bền của đất phù sa, của dòng sông hiền, và của một nghề truyền từ đời này sang đời khác.

Cả nhà nếu có dịp ghé Huế, thử một lần ăn cơm hến hay bún hến buổi sáng sớm. Bát cơm nhỏ, vị cay rát đầu lưỡi, hương thơm của mắm ruốc hòa vào hơi lạnh của sông. Đó là cái Huế thật nhất, cái Huế người ta không tìm thấy trong cung điện hay lăng tẩm, mà chỉ gặp được khi ngồi xuống bên một gánh hàng rong, giữa tiếng sông rì rào buổi bình minh.