Cung Diên Thọ

Trong Hoàng thành Huế có một khu vực mà nhiều người bước qua mà không biết rằng đây từng là nơi sống của những người phụ nữ quyền lực nhất triều Nguyễn. Không phải hoàng hậu đang trị vì, không phải phi tần hầu cận, mà là các bà nội, bà ngoại của nhà vua, những người mà cả triều đình phải cung kính gọi là Hoàng thái hậu và Thái hoàng thái hậu.

Cung Diên Thọ được xây năm một nghìn tám trăm lẻ bốn, buổi đầu triều Nguyễn định đô tại Huế. Từ đó đến cuối triều, tám Hoàng thái hậu và bốn Thái hoàng thái hậu đã sống và qua đời trong khuôn viên này.

Khuôn viên ấy không hề nhỏ. Với diện tích mười bảy nghìn năm trăm mét vuông, Cung Diên Thọ là quần thể cung điện lớn nhất còn lại trong Hoàng thành Huế. Rộng hơn nhiều công trình khác trong Đại Nội, khuôn viên này được thiết kế để đủ chỗ cho cả một triều sống an nhàn, có cả vườn, hồ nước và nhiều điện lớn nhỏ.

Bên trong, có một lầu nhỏ dựng ngay cạnh hồ. Tiếng gió lay mặt nước, bóng cây đổ xuống mái ngói rêu phong, tất cả tạo nên một không gian tĩnh lặng giữa lòng cung thành. Cũng trong khuôn viên này có một điện thờ Phật, nơi các bà thái hậu có thể dâng hương và tụng kinh theo nghi lễ cung đình.

Tám Hoàng thái hậu và bốn Thái hoàng thái hậu đã sống ở đây suốt hơn một thế kỷ triều đại. Mỗi thế hệ đều để lại dấu ấn riêng trong khuôn viên này. Từ những buổi tụng kinh buổi sớm đến tiếng nước lay nhẹ bên lầu hồ, từ mùi trầm hương tỏa ra từ điện thờ đến bóng cây dài trên những khoảng sân rêu.

Đứng trong khuôn viên Cung Diên Thọ hôm nay, cả nhà sẽ thấy những lớp ngói đã ngả màu, những cột gỗ mang nét chạm khắc cẩn thận của thợ thủ công triều Nguyễn. Gió thổi qua hồ nước vẫn mát như xưa. Và đâu đó trong sự tĩnh lặng ấy, người ta cảm nhận được một thứ không thay đổi. Đó là sự trân trọng mà cả một triều đại dành cho những người phụ nữ đã nâng đỡ các bậc đế vương từ những năm đầu đời.