Đầm Ao Châu – Hạ Hòa, Phú Thọ

Có những nơi mà vẻ đẹp nằm không phải ở một điểm nhìn, mà ở cách cảnh quan thay đổi khi cả nhà di chuyển qua nó.

Đầm Ao Châu ở huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ là một nơi như vậy.

Đầm nằm trên địa bàn thị trấn Hạ Hòa và các xã Y Sơn, Ấm Hạ, Phụ Khánh, cách thành phố Việt Trì khoảng sáu mươi lăm cây số về phía tây bắc. Mặt nước trải rộng khoảng ba trăm héc ta, chia thành chín mươi chín ngách với gần một trăm đảo lớn nhỏ.

Ba trăm héc ta mặt nước. Chín mươi chín ngách. Cả nhà tưởng tượng: mặt đầm không phải một mặt phẳng mở thoáng. Nó được chia cắt bởi những eo đất, triền đồi và đảo nhỏ thành hàng chục khoang nước khác nhau. Khi đi thuyền, cứ vào mỗi ngách, cảnh vật lại thay đổi. Lúc thoáng rộng ra mặt đầm lớn. Lúc thu lại trong một ngách hẹp hai bên là cây. Đây là kiểu cảnh quan mà người ta hay so sánh với vịnh biển thu nhỏ, nhưng hoàn toàn nằm giữa đất liền, giữa đồi đất đỏ Phú Thọ.

Hành trình tham quan thường bắt đầu từ bến thuyền Ao Châu, đi qua các đảo, nhà tám mái, chùa Mẳn và nhiều điểm dừng nhỏ khác. Mỗi lần rẽ vào một ngách mới, phong cảnh mở ra như một trang sách chưa từng đọc.

Ao Châu còn mang trên mình một lớp huyền thoại cũ. Người dân địa phương kể rằng Vua Hùng từng dừng chân chọn đất đóng đô tại vùng này. Và dưới đáy đầm, người ta truyền tụng có loài dải khổng lồ ẩn mình giữa các ngách nước sâu. Những câu chuyện ấy không ai kiểm chứng được, nhưng chúng đã sống cùng mảnh đất này qua nhiều thế hệ, và đó cũng là một phần hồn của Ao Châu.

Điều đáng nói hơn là vị trí của Đầm Ao Châu trong tương lai. Năm hai nghìn không trăm hai mươi ba, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quy hoạch tỉnh Phú Thọ giai đoạn từ năm hai nghìn không trăm hai mươi mốt đến năm hai nghìn không trăm ba mươi, với định hướng thành lập khu bảo vệ cảnh quan Đầm Ao Châu. Nơi này được nhìn nhận không chỉ là thắng cảnh, mà là hệ sinh thái đất ngập nước, là nơi cư trú của nhiều loài động thực vật quý hiếm.

Ao Châu vẫn còn nguyên vẹn. Cảnh quan chưa bị tiêu chuẩn hóa, tiếng thuyền trên mặt đầm buổi sớm mai vẫn lặng lẽ và thật. Khi chiếc thuyền lách qua một ngách hẹp và bỗng mở ra trước mặt một vùng nước tĩnh bao quanh bởi đồi xanh, cả nhà sẽ hiểu vì sao người ta lại nhớ Ao Châu mãi sau khi đã về.

---