Động Tiên Sơn
Cả nhà đang đến quần thể danh thắng Kim Sơn tại xã Vĩnh An, huyện Vĩnh Lộc, Thanh Hóa. Đây là vùng đất gắn liền với lịch sử lâu đời của xứ Thanh, nơi dọc theo dòng sông Mã những ngọn núi đá vôi mọc lên với hình thù kỳ thú và ẩn chứa bên trong hệ thống hang động chưa được nhiều người biết đến.
Quần thể Kim Sơn được công nhận là danh thắng quốc gia từ năm hai nghìn không trăm lẻ chín. Cổng Du lịch Thanh Hóa mô tả trong quần thể có ba động nằm liền kề nhau là Động Ngọc Kiều, động Kim Sơn và động Tiên Sơn. Sách Đại Nam nhất thống chí ghi núi Kim Sơn còn có tên gọi khác là núi Biện hoặc núi Bông, và có mạch núi từ phía đông núi Hùng Lĩnh men theo sông Mã.
Động Tiên Sơn là một trong ba động đó. Nó nằm ở núi Thung Vịnh, cách động Kim Sơn khoảng một cây số nếu đi đường bộ về phía bắc. Truyền hình Thanh Hóa mô tả hành trình lên động đi theo chân núi và vượt qua hơn hai trăm bậc đá, từng bước dẫn sâu vào lòng núi đá vôi.
Khi đến cửa động, khối đá tự nhiên ở lối vào gợi lên hình ảnh Phật Bà Quan Thế Âm Bồ Tát tọa thiền trên đài sen. Đây là cách người địa phương và du khách liên tưởng từ hình thù thạch nhũ và đá vôi, một trong vô số khoảnh khắc mà thiên nhiên tự vẽ nên bức tranh riêng của mình.
Đi sâu vào lòng động, khách sẽ gặp những khoảng không gian được người địa phương đặt tên theo trí tưởng tượng phong phú của mình: giếng tiên, cung vua Thủy Tề, cây đàn đá, bể tắm của vua. Mỗi tên gọi là một lời mời khám phá, một cách nhìn khiến những khối thạch nhũ vô tri bỗng trở nên có hồn.
Truyền hình Thanh Hóa mô tả trong động có hệ thống nhũ đá vôi phong phú và các phiến đá bằng phẳng dài khoảng hơn năm mươi mét. Ánh đèn kết hợp với màu sắc tự nhiên của đá và hơi ẩm trong lòng núi tạo nên không gian đặc trưng của hang động đá vôi xứ Thanh.
Cổng Du lịch Thanh Hóa ghi chú rằng vách đá trong quần thể Kim Sơn còn lưu giữ các bài thơ Hán Nôm được khắc từ thời xưa. Đây là lớp di sản văn chương bên cạnh cảnh quan địa chất, cho thấy nơi này đã thu hút người học thức và văn nhân ghé thăm từ nhiều thế kỷ trước.
Quần thể Kim Sơn là một trong những điểm hang động còn yên tĩnh ở Thanh Hóa. Những người xưa leo hơn hai trăm bậc đá đó, đứng trước cùng những khối nhũ ấy, và để lại chữ trên vách như muốn nói: nơi này đáng được nhớ.
Đứng trong lòng động Tiên Sơn, giữa hơi mát thoảng ra từ đá ẩm và ánh sáng lung linh trên những tầng nhũ trắng, cả nhà sẽ hiểu vì sao người xưa chọn nơi này để viết thơ.