Hang Én
Nếu Sơn Đoòng là đỉnh núi thì Hang Én là con đường lên đó.
Hành trình Sơn Đoòng sáu ngày bắt đầu bằng một đêm cắm trại trong Hang Én. Nhưng Hang Én không chỉ là trạm trung chuyển. Đây là một trong những hang động lớn và đẹp nhất ở vùng Phong Nha, xứng đáng được kể riêng.
Hang Én nằm trong vùng lõi Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng, xã Phong Nha, tỉnh Quảng Trị, cách Sơn Đoòng khoảng ba cây số theo thung lũng sông. Theo số liệu từ Vietnam National Authority of Tourism, hang dài hơn một nghìn sáu trăm bốn mươi lăm mét, cao một trăm hai mươi mét, rộng một trăm bảy mươi mét và có ba cửa. Oxalis đo kỹ hơn: thể tích đến sáu phẩy bảy triệu mét khối, trần cao nhất một trăm bốn mươi lăm mét, khoang rộng nhất hai trăm mét.
Tên Hang Én từ đâu? Rất đơn giản. Trong hang có đàn chim én làm tổ. Đó là đặc điểm sinh thái của hang, không phải truyền thuyết. Oxalis ghi rằng người Arem đã biết hang này từ lâu, và từng leo lên vách đá cao trong hang để bắt chim lấy thịt và tổ. Đó là cách sinh kế gắn bó con người với hang động hàng thế kỷ trước khi du khách xuất hiện.
Năm một nghìn chín trăm chín mươi bốn, đoàn thám hiểm hang động Anh-Việt tiến hành khảo sát và đo vẽ Hang Én lần đầu, giúp hang được biết đến rộng rãi hơn. Từ năm hai nghìn không trăm mười hai, Oxalis Adventure bắt đầu khai thác tour có hướng dẫn theo ủy quyền của Vườn quốc gia.
Hành trình tour Hang Én là hai ngày một đêm, giá tám triệu tám trăm nghìn đồng mỗi người, tối đa mười sáu khách mỗi đoàn. Tuổi tham gia từ mười sáu đến bảy mươi, độ khó cấp ba. Tour chỉ vận hành từ tháng Mười hai đến giữa tháng Chín, vì nước lũ mùa mưa có thể dâng nhanh trong hang chỉ trong vài giờ, hệ sinh thái cần thời gian phục hồi sau mỗi mùa.
Ngày đầu tiên, cả đoàn trekking qua rừng, lội suối Rào Thương, ghé Bản Đoòng của người Bru-Vân Kiều ăn trưa, rồi tiến vào cửa hang. Tổng hành trình khoảng hai mươi lăm cây số: hai mươi hai cây số trekking qua rừng, ba cây số đi bộ trong hang, tăng độ cao bốn trăm năm mươi mét.
Bãi cắm trại nằm trên bãi cát bên trong hang, cách cửa khoảng bảy trăm mét. Trần hang khu trại có thể cao tới một trăm bốn mươi mét. Bên cạnh bãi cát là hồ nước xanh ngọc và dòng sông ngầm. Ngủ một đêm giữa vòm đá trăm mét, nghe tiếng nước và tiếng chim én, là điều không giống bất kỳ chuyến cắm trại nào khác.
Trong mùa khô, từ tháng Mười hai đến khoảng tháng Hai, ánh sáng mặt trời rọi sâu vào cửa hang, tạo ra một vùng sáng kỳ lạ giữa bóng tối, giải thích vì sao Hang Én là điểm đến của nhiều nhiếp ảnh gia. Ngày thứ hai, đoàn thám hiểm sâu hơn, quan sát thạch nhũ, bơi trong dòng nước trong hang, rồi trekking ra khỏi rừng về Phong Nha.
Hang Én là hang mà con người đã sống cùng từ rất lâu trước khi có khái niệm du lịch. Người Arem leo vách đá lấy tổ chim. Người Bru-Vân Kiều ở Bản Đoòng trên đường vào hang. Và nước Rào Thương vẫn chảy qua, vẫn tiếp tục đục khoét thêm một chút mỗi năm, vẫn tiếp tục viết câu chuyện địa chất dài hơn bất kỳ câu chuyện nào con người có thể kể về nơi này.