Động Thiên Đường
Cả nhà đang đứng ở chân một ngọn núi đá vôi ở Phong Nha, và chúng ta sắp leo lên để vào một trong những hang khô đẹp nhất châu Á.
Phía trước, cả nhà có hai lựa chọn để lên cửa hang: năm trăm hai mươi tư bậc đá, hoặc đường dốc dài năm trăm bảy mươi mét. Khi bước qua ngưỡng cửa, nhiệt độ trong hang quanh năm ổn định khoảng hai mươi độ, lạnh và trong vắt giữa cái nóng của Quảng Bình bên ngoài.
Trước khi leo, để nói về câu chuyện của cái hang này.
Năm hai nghìn lẻ năm, ông Hồ Khanh, một người dân địa phương đang đi rừng, cảm thấy một luồng gió mát phát ra từ một khe đá. Ông ghi nhớ vị trí rồi báo lại cho các nhà khoa học. Đoàn thám hiểm của Hiệp hội nghiên cứu hang động Hoàng gia Anh, do ông Howard Limbert dẫn đầu, phối hợp với các nhà khoa học Việt Nam, đã vào khảo sát và đo đạc từ năm đó đến năm hai nghìn mười. Kết quả: hang dài ba mươi mốt phẩy bốn cây số. Chiều rộng từ ba mươi đến một trăm mét, có chỗ tới một trăm năm mươi mét. Trần hang cao tới sáu mươi mét.
Đây là hang khô, nghĩa là không có sông ngầm chảy thường xuyên trong tuyến tham quan tiêu chuẩn. Đây cũng là lý do tên gọi Thiên Đường được đặt: đoàn khảo sát vào tới khu vực vòm rộng và thạch nhũ trắng, cảm giác như bước vào một thế giới khác.
Ngày ba tháng Chín năm hai nghìn mười, Tập đoàn Trường Thịnh đã đầu tư hạ tầng và chính thức đưa động vào khai thác du lịch. Và người dẫn đường tìm ra vị trí hang năm hai nghìn lẻ năm, ông Hồ Khanh, sau đó cũng chính là người dẫn đường cho đoàn phát hiện hang Sơn Đoòng năm hai nghìn lẻ chín. Một người dân làng, hai trong số những hang vĩ đại nhất thế giới.
Cửa hang nhỏ hơn so với những gì cả nhà sắp gặp bên trong. Đó là bất ngờ đầu tiên. Và khi bước qua ngưỡng cửa, cái lạnh ùa vào là bất ngờ thứ hai.
Phía trước là cầu gỗ dài một cây số. Trung tâm Sách Kỷ lục Việt Nam ghi nhận đây là cầu gỗ trong hang dài nhất châu Á. Lý do chọn cầu gỗ thay vì bê tông là để bảo vệ nền sét tự nhiên của hang khô và giảm phản xạ tiếng ồn trong không gian hang. Cầu có lan can, ánh sáng được thiết kế chiếu rọi vào từng điểm khối thạch nhũ theo từng góc khác nhau.
Khi cả nhà đi trên cầu gỗ, sẽ thấy các khối thạch nhũ được đặt tên theo hình dạng gợi liên tưởng. Bên phải là Tháp Liên Hoa, hình như đài sen. Tiếp theo là Cổ Tháp và Tháp Chỉ Thiên, hai khối nhũ vươn cao như tháp Chăm cổ. Sau đó là Đại Thánh Đường, một vòm rộng không gian gợi nhớ thánh đường. Trên trần là Thác Thiên Hà, mảng thạch nhũ rủ thẳng từ trần, đèn chiếu tạo hiệu ứng dải ngân hà. Và Nhà Rông Tây Nguyên, Thỏ Ngọc, Ruộng Bậc Thang.
Tất cả các tên đó là tên gọi du lịch, do người sau đặt theo hình dạng tự nhiên, không phải tên địa chất có sẵn từ xưa. Mỗi người nhìn có thể thấy hình khác nhau. Đó là điều thú vị của hang động, mỗi người mang về một hình ảnh riêng.
Điểm đặc biệt là mảng Ruộng Bậc Thang. Đây là kết quả của hàng nghìn năm nước hòa tan canxi từ trần hang chảy qua, đọng lại theo từng tầng nhỏ, mỗi tầng là một bậc canxi cacbonat. Nếu nước ngừng chảy, các bậc ngừng phát triển. Mỗi bậc là một khoảng thời gian đằng đẵng được lưu lại trong đá.
Còn tuyến bảy cây số dành cho những ai muốn đi sâu hơn. Tuyến này đi qua khu vực gọi là Hang Dơi, có đoạn chèo kayak qua suối ngầm, trước khi đến điểm cuối là Giếng Trời. Giếng Trời là một sụt karst tự nhiên trên trần hang, nơi một phần trần đá vôi bị phong hóa và sụp xuống cách đây nhiều nghìn năm. Ánh nắng mặt trời rọi thẳng xuống thành một cột sáng giữa bóng tối của hang.
Cả nhà đang đứng trong một cái hang được hình thành từ khoảng bốn trăm triệu năm trước, nằm trong Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng, di sản thiên nhiên thế giới được UNESCO ghi danh. Người dân địa phương tình cờ tìm ra cửa hang năm hai nghìn lẻ năm. Chỉ chưa đầy hai mươi năm sau, nơi này đã trở thành một trong những hang khô đẹp nhất châu Á mà con người từng bước vào.
Và mỗi năm, từ trần cao sáu mươi mét, những giọt nước vẫn thầm lặng nhỏ xuống, từng bậc canxi cacbonat tiếp tục lớn lên, như thể cái hang này vẫn đang tự kiến tạo chính mình.