Hồ Ba Bể
Có những nơi mà cảnh đẹp không phải điều duy nhất đáng nhắc tới. Hồ Ba Bể là một trong những nơi như thế.
Hồ nằm trong lòng Vườn Quốc gia Ba Bể, hiện thuộc xã Ba Bể, tỉnh Thái Nguyên. Trang du lịch của Vườn Quốc gia mô tả hồ rộng khoảng sáu trăm năm mươi héc ta, kéo dài hơn tám cây số, sâu trung bình khoảng hai mươi đến hai mươi lăm mét. Hồ gồm ba nhánh thông nhau gọi là Pé Lầm, Pé Lù và Pé Lèng trong tiếng Tày. Đó là nghĩa của chữ Ba Bể: ba hồ, ba nhánh thông nhau trong một không gian.
Nhưng điều đặc biệt không nằm ở kích thước. Nó nằm ở cách hồ này tồn tại.
Cổng thông tin điện tử tỉnh Bắc Kạn dẫn nhận định của các nhà địa chất rằng đá vôi vùng hồ có niên đại khoảng bốn trăm năm mươi triệu năm. Và dưới đáy hồ có lớp đất sét dày khoảng hai trăm mét, giữ nước không để thoát xuống hệ hang ngầm karst bên dưới. Đó là lý do hồ Ba Bể tồn tại giữa vùng núi đá vôi mà lẽ ra sẽ để nước thấm hết. Một cái đáy đất sét triệu năm tuổi đã tạo nên mặt nước mà cả nhà đang nhìn thấy hôm nay.
Hồ Ba Bể không phải điểm tham quan bình thường. Nó là khu Ramsar số một nghìn chín trăm ba mươi tám của thế giới, được chỉ định ngày mùng hai tháng hai năm hai nghìn không trăm mười một. Tên Ramsar nghe lạ tai, nhưng ý nghĩa rất rõ. Đây là Công ước quốc tế về bảo vệ vùng đất ngập nước quan trọng trên toàn cầu. Ba Bể được Ramsar ghi nhận vì là hồ tự nhiên trong hệ sinh thái karst núi, có vai trò quan trọng đối với hệ thống đất ngập nước được bảo vệ. Cơ quan Bảo tồn thiên nhiên và Đa dạng sinh học của Việt Nam ghi nhận hồ có hơn hai trăm loài chim và một trăm lẻ sáu loài cá.
Năm hai nghìn không trăm lẻ bốn, Vườn Quốc gia Ba Bể được công nhận là Vườn di sản ASEAN. Và theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ ngày hai mươi bảy tháng chín năm hai nghìn không trăm mười hai, danh lam thắng cảnh hồ Ba Bể được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt. Hồ Ba Bể cũng nằm trong danh sách dự kiến Di sản thế giới của UNESCO, một bước đề cử đang được theo đuổi.
Khi cả nhà ở trên thuyền và nhìn ra hai phía, sẽ thấy núi đá vôi dựng đứng, rừng ven hồ phủ xanh, và thỉnh thoảng là những mái nhà sàn của các bản làng ven hồ. Bản Pác Ngòi là điểm nổi bật nhất. Trang du lịch Vườn Quốc gia Ba Bể mô tả đây là bản Tày còn giữ nhà sàn truyền thống, ẩm thực địa phương, hát Then, đàn Tính và có dịch vụ homestay. Pác Ngòi là nơi cảnh quan thiên nhiên chuyển thành đời sống con người, và cả hai cùng tồn tại ven hồ mà không loại trừ nhau.
Trong hành trình trên hồ, cả nhà có thể ghé Ao Tiên, động Puông, thác Đầu Đẳng và đền An Mạ. Ao Tiên là nơi người địa phương coi là linh thiêng, một mặt nước yên tĩnh giữa rừng rậm.
Động Puông nằm trên dãy Lũng Nham ở phía Bắc Vườn, lòng động có sông Năng chảy qua dài gần ba trăm mét, trần cao hơn hai mươi mét. Đây là hang luồn, tức là thuyền đi vào trong hang theo dòng sông. Trong hang có thạch nhũ, cột đá và là nơi trú ngụ của hai mươi ba loài dơi với hàng vạn cá thể theo cổng tỉnh Bắc Kạn.
Thác Đầu Đẳng nằm trên sông Năng, cách hồ khoảng ba cây số về phía tây, theo trang du lịch của Vườn Quốc gia cao khoảng năm mươi ba mét và chia làm ba đoạn.
Hồ Ba Bể là một trong những nơi mà khi ra về, người ta không chỉ nhớ mặt nước đẹp. Người ta nhớ cái im lặng của hồ giữa núi đá vôi, nhớ bản Tày ven hồ sáng sớm, nhớ cảm giác thuyền đi vào trong hang tối và nghe tiếng dơi trong vòm đá. Đó là loại ký ức chỉ có khi người ta thực sự dừng lại và nhìn thay vì chỉ chụp ảnh.