Vườn Quốc gia Ba Bể
Có những nơi mà càng nhìn kỹ, càng thấy sâu hơn. Vườn Quốc gia Ba Bể là một trong số đó.
Vườn Quốc gia Ba Bể được thành lập theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ ngày mười tháng mười một năm một nghìn chín trăm chín mươi hai. Diện tích mười nghìn không trăm bốn mươi tám héc ta. Đây là khu rừng đặc dụng, vừa có nhiệm vụ bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học và cảnh quan, vừa tổ chức hoạt động tham quan và du lịch sinh thái.
Trung tâm của Vườn là hồ Ba Bể. Hồ rộng khoảng sáu trăm năm mươi héc ta, dài hơn tám cây số, sâu trung bình hai mươi đến hai mươi lăm mét. Ba nhánh hồ thông nhau gọi là Pé Lầm, Pé Lù và Pé Lèng trong tiếng Tày. Hồ hình thành trong vùng đá vôi bị sụt xuống do dòng nước ngầm làm rỗng lòng khối núi, tạo nên cảnh quan karst hồ núi rất hiếm trên thế giới.
Giá trị của Ba Bể không chỉ là vẻ đẹp mà còn được chứng minh qua các danh hiệu bảo tồn quốc tế. Ngày mười tám tháng mười hai năm hai nghìn không trăm lẻ ba, Ba Bể được công nhận là Vườn di sản ASEAN. Ngày mùng hai tháng hai năm hai nghìn không trăm mười một, Ba Bể trở thành khu Ramsar số một nghìn chín trăm ba mươi tám của thế giới, với diện tích mười nghìn không trăm bốn mươi tám héc ta được chỉ định. Ramsar ghi nhận đây là một trong những vùng đất ngập nước quan trọng nhất trong hệ thống khu bảo vệ của Việt Nam vì có hồ tự nhiên trong hệ sinh thái karst núi, nơi trú ngụ của các loài bị đe dọa toàn cầu như voọc đen má trắng, rùa đầu to và cá cóc Việt Nam.
Và năm hai nghìn không trăm mười hai, danh lam thắng cảnh hồ Ba Bể được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt.
Khi đi thuyền trên hồ, cả nhà có thể ghé nhiều điểm. Ao Tiên là ao nhỏ trong lòng khu vực hồ, được người dân địa phương coi là nơi linh thiêng, yên tĩnh đến mức mặt nước như không bao giờ gợn sóng.
Động Puông là hang luồn trên dãy Lũng Nham, nơi sông Năng chảy xuyên qua lòng núi đá vôi. Lòng động dài gần ba trăm mét, trần cao hơn hai mươi mét, là nơi trú ngụ của nhiều loài dơi. Trong động có thạch nhũ và cột đá xếp tầng trong bóng tối.
Thác Đầu Đẳng nằm trên sông Năng, nơi các tảng đá lớn nhỏ chặn dòng tạo thành thác dài khoảng hai cây số, chia thành nhiều đoạn giữa núi và rừng.
Động Hua Mạ ở phía Nam hồ, bên sông Lèng, dài hơn bảy trăm mét và có nhiều rèm đá, cột đá cao từ mười đến mười lăm mét xếp thành hàng trong lòng núi.
Điểm dừng chân ý nghĩa nhất về văn hóa là bản Pác Ngòi. Bản Tày ven hồ này còn giữ nhà sàn truyền thống, nghề nông ven sông hồ, đánh bắt cá và các trải nghiệm như hát Then, đàn Tính và ẩm thực địa phương. Buổi tối ngồi trong nhà sàn nghe tiếng đàn Tính vọng ra mặt hồ là điều không dễ quên.
Vườn Quốc gia Ba Bể là nơi mà thiên nhiên, văn hóa và lịch sử bảo tồn đan vào nhau thành một thể thống nhất. Hồ, rừng, hang động, sông, bản làng và đời sống người Tày ven hồ đều là những phần của cùng một câu chuyện. Buổi sớm khi sương còn phủ trên mặt hồ Pé Lù, chiếc thuyền độc mộc lướt nhẹ qua vách núi phản bóng xuống nước xanh, cả nhà sẽ hiểu vì sao những tổ chức bảo tồn lớn nhất thế giới đã chọn Ba Bể làm nơi cần gìn giữ.