Bản Ngọc Chiến
Tám mươi cây số từ thành phố Sơn La theo tỉnh lộ 106 là một trong những hành trình vào bản đẹp nhất của Tây Bắc. Đường uốn theo sườn núi, thỉnh thoảng mở ra một khung nhìn xuống thung lũng, rồi lại thu hẹp vào giữa những vạt rừng. Và khi cảnh quan dần mở ra một xã vùng cao nằm ở độ cao hơn một nghìn sáu trăm mét, cả nhà biết mình đã đến Ngọc Chiến.
Ngọc Chiến là xã vùng cao của huyện Mường La, tỉnh Sơn La. Theo chuyên trang du lịch của Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, đây là một cộng đồng có sự sống chung của người Thái, người Mông, người La Ha và người Kinh. Bốn cộng đồng với bốn ngôn ngữ khác nhau, bốn nếp văn hóa khác nhau, nhưng cùng canh tác trên hơn sáu trăm năm mươi héc ta lúa trong những thung lũng xanh ngắt quanh năm.
Nếp tan Ngọc Chiến là sản phẩm đặc sắc nhất của vùng này. Nguồn của Cục Du lịch Quốc gia mô tả khoảng năm mươi héc ta trong tổng diện tích lúa trồng giống nếp tan đặc sản, tập trung ở các bản Lướt, Mường Chiến, Nà Tâu, Giạng Phổng. Nếp tan Ngọc Chiến đã được công nhận là sản phẩm OCOP, tức là sản phẩm đạt tiêu chuẩn trong chương trình Mỗi xã một sản phẩm của quốc gia. Khi ăn cơm ở đây, cả nhà đang ăn một thứ gạo không phải vùng nào cũng trồng được.
Điểm dừng quan trọng nhất ở Ngọc Chiến là bản Lướt. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Sơn La ghi nhận bản Lướt là trung tâm du lịch cộng đồng, nơi tập trung các dịch vụ tắm khoáng nóng, dã ngoại, giao lưu văn hóa và ẩm thực truyền thống. Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Sơn La ghi nhận xã hiện có hai mươi tám cơ sở homestay, nhà nghỉ và suối khoáng nóng, đủ để cả nhà chọn chỗ nghỉ chân theo ý mình.
Tắm khoáng ở Ngọc Chiến là một trải nghiệm thư giãn sau ngày dài đi đường núi. Ngâm mình trong hồ nước ấm, nhìn lên những vạt núi phủ xanh chung quanh, cái mỏi của hàng chục cây số đường đèo tan dần theo làn hơi nước bốc nhẹ.
Nếu cả nhà có sức khỏe tốt và muốn đi xa hơn, tuyến lên Nậm Nghẹp là lựa chọn rất đáng thử vào mùa hoa. Trung tâm Xúc tiến tỉnh Sơn La mô tả đường từ bản Lướt lên Nậm Nghẹp hơn mười cây số, đã bê tông hóa nhưng quanh co, nhiều dốc cao, và họ khuyến nghị dùng xe từ mười sáu chỗ trở xuống. Nậm Nghẹp nổi tiếng với mùa hoa sơn tra và đỗ quyên, các tuyến leo núi như Tà Tao, Tà Đông, và cảnh ngắm mây vào buổi sáng sớm. Đây là vùng cao hơn hai nghìn mét, nên khí hậu rất khác so với trung tâm xã bên dưới.
Ngọc Chiến vào mùa lúa vàng tháng chín, tháng mười, những thửa ruộng bậc thang trải từ chân đồi lên gần đỉnh núi như những tấm gương vàng xếp chồng lên nhau dưới nắng chiều. Vào mùa hoa sơn tra tháng ba, tháng tư, đường lên Nậm Nghẹp trắng tinh như một dải mây hạ xuống giữa rừng.
Cả nhà đứng trên đó, nhìn xuống thung lũng Ngọc Chiến bên dưới, bốn cộng đồng người đang cùng sống trên những mảnh đất họ đã canh tác từ bao đời, và hiểu ra rằng có những góc Tây Bắc không cần thêm gì để trở nên đáng nhớ.