Làng bánh tráng Túy Loan
Ở Hòa Vang, cách trung tâm Đà Nẵng không xa, có một ngôi làng mà thứ nổi tiếng nhất của nó mỏng như tờ giấy và trắng như ánh sáng ban mai. Đó là bánh tráng Túy Loan. Mỏng thật, nhưng giữ trong đó cả mùi gạo, hơi bếp lửa, và cái không khí Tết của làng quê Đà Nẵng.
Làng bánh tráng Túy Loan là một nghề truyền thống đã được các nguồn du lịch Đà Nẵng ghi nhận là nghề ẩm thực quan trọng của vùng. Cả nhà đừng nghĩ đây chỉ là câu chuyện về một món ăn. Đây là câu chuyện về một nghề tay, về những buổi sáng sớm bên bếp lửa, về những bàn tay biết cách tráng gạo thành từng tờ mỏng đều tăm tắp.
Gạo được ngâm, được xay mịn, rồi được tráng mỏng lên khuôn vải căng trên nồi nước sôi. Hơi nước bốc lên, bánh chín, được dỡ ra nhẹ nhàng và trải phơi dưới nắng. Một chiếc bánh tráng hoàn hảo phải đủ mỏng để nhìn xuyên qua, đủ dẻo để cuộn mà không gãy, và đủ thơm để chỉ cần cầm lên là đã ngửi được mùi gạo nếp.
Ở Túy Loan, bánh tráng gắn với cuộc sống hằng ngày của người làng. Không chỉ là món ăn trên mâm cơm. Bánh tráng còn là thứ người ta mang đến nhà nhau trong những ngày lễ, là thứ xuất hiện trên bàn thờ ngày Tết, là thứ con cái nhớ về quê khi xa nhà.
Cái hay của một nghề truyền thống như thế này là nó sống bằng trí nhớ tay chân, không phải bằng máy móc. Mỗi mẻ bánh là một lần người làm phải đọc được hơi lửa, cảm nhận độ ẩm của bột, canh đúng lúc nhấc bánh ra khỏi khuôn. Không có công thức nào ghi đủ, vì phần quan trọng nhất nằm ở đôi tay đã làm việc này hàng nghìn lần.
Đó cũng là lý do nghề bánh tráng Túy Loan được ghi nhận là di sản phi vật thể. Không phải vì nó to lớn hay hoành tráng. Mà vì nó thật, vì nó sống bên trong những gia đình bình thường, và vì một khi nó mất đi thì không có thứ gì thay thế được cái mùi và cái cảm giác đó.
Khi cả nhà đến Hòa Vang, nếu có dịp ghé qua Túy Loan, hãy chú ý không khí của làng vào buổi sáng sớm. Tiếng củi lửa. Hơi nước bốc từ những nồi bánh. Những tờ bánh trắng phơi dài theo sân. Không ồn ào, không lộng lẫy, nhưng có một thứ gì đó rất thật ở đó.
Và nếu cả nhà được cầm trên tay một chiếc bánh tráng Túy Loan vừa phơi khô, mỏng như tờ giấy mà ấm hơi nắng, thì cả nhà sẽ hiểu vì sao một nghề nhỏ ở một làng nhỏ lại có thể giữ được mình qua bao nhiêu thế hệ. Có những thứ không cần to để tồn tại lâu.