Làng bích họa Tam Thanh
Ở Tam Thanh, thuộc xã Tam Thanh, thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam, có một làng chài đã làm điều ít ai nghĩ tới: biến những bức tường nhà thành tranh, để câu chuyện của biển hiện lên bằng màu sắc.
Trước khi có tranh, Tam Thanh là một làng chài bình thường ven biển miền Trung. Người dân sống bằng nghề đi biển, những ngôi nhà đơn sơ quay lưng vào nhau, những bức tường xi măng xám xịt dưới nắng gió. Đó là hình ảnh quen thuộc của hàng trăm làng chài dọc theo bờ biển Việt Nam.
Rồi màu sắc đến.
Những nghệ sĩ tới đây và đặt bút lên từng bức tường. Cá thu, mực nang, thuyền gỗ ra khơi, lưới buông trên sóng, người đàn bà chờ chồng về, trẻ con chạy trên bãi cát. Những hình ảnh đời thường của làng chài bỗng hiện lên rực rỡ và sống động giữa ban ngày. Không phải tranh trang trí. Đây là câu chuyện của chính ngôi làng này được vẽ lại trên nơi người dân đang sống.
Khi đi bộ qua làng, cả nhà sẽ thấy mỗi bức tường là một trang sách khác nhau. Không có lối đi cố định. Không có thứ tự phải theo. Cứ rẽ vào một con hẻm, lại gặp một góc biển khác, một khoảnh khắc khác trong đời sống người dân biển Quảng Nam. Trẻ nhỏ đặc biệt dễ cảm nhận điều này, vì tranh kể bằng hình ảnh, không cần lời giải thích.
Điều thú vị là làng không ngừng hoạt động. Đây không phải bảo tàng ngoài trời yên tĩnh. Những ngôi nhà có tranh bích họa trên tường vẫn là nhà của người dân đang ở. Sáng sớm, thuyền vẫn ra khơi. Chiều về, lưới vẫn được vá trên bãi cát. Tiếng gọi nhau, tiếng sóng, tiếng gió biển vẫn là nhịp sống của Tam Thanh, dù tường nhà đã khoác thêm màu mới.
Đó là điều làm Tam Thanh khác với nhiều điểm du lịch khác: nghệ thuật ở đây không thay thế đời sống, mà đứng cạnh đời sống. Một bức tranh vẽ người đàn ông chèo thuyền có thể treo ngay trên tường ngôi nhà mà người đàn ông thật vẫn đang ngồi vá lưới bên trong.
Với trẻ nhỏ, đây là nơi dễ hiểu và dễ nhớ. Hỏi con nhìn thấy gì trên bức tường, rồi hỏi tiếp người trong tranh đang làm gì. Từ câu trả lời ấy, câu chuyện về đời sống làng chài miền Trung mở ra tự nhiên mà không cần phải giảng giải.
Đứng ở Tam Thanh, nhìn tranh và nhìn biển cùng một lúc, cả nhà sẽ thấy rằng câu chuyện trên tường và câu chuyện ngoài sóng là một.