Rừng dừa Bảy Mẫu Cẩm Thanh

Cách phố cổ Hội An không xa, có một khoảng xanh mà ánh nắng chỉ lọt được từng mảnh nhỏ xuống mặt nước. Đó là Rừng dừa Bảy Mẫu Cẩm Thanh, nơi những tán dừa nước đan vào nhau dày đến mức trời và sông như nhập thành một.

Rừng nằm ở xã Cẩm Thanh, phía đông Hội An, trải dọc theo các nhánh sông và kênh rạch chảy ra cửa biển. Dừa nước không cao như dừa thông thường. Nó mọc sát mặt nước, tán lá buông xuống như mái che, và chính cái dáng thấp, rậm, mát ấy đã biến con sông thành một đường hầm xanh dịu.

Cả nhà có biết chiếc thuyền thúng không? Không phải thuyền gỗ dài, mà là một cái thúng tròn, đan bằng tre, trét dầu rái cho chắc nước. Người Cẩm Thanh dùng thuyền thúng từ bao đời nay để đi chợ, thả lưới, chở lúa. Trên những con kênh hẹp luồn qua rừng dừa, thuyền thúng là thứ duy nhất xoay trở được.

Khi ngồi trên thuyền thúng lướt vào trong rừng, cảm giác đầu tiên là tiếng động ngoài kia bỗng mất đi. Tiếng xe cộ, tiếng người ồn ào, tất cả bị tán dừa giữ lại bên ngoài. Chỉ còn tiếng mái chèo khuấy nước, tiếng lá xào xạc, và đôi khi là tiếng chim lạ vọng từ đâu đó trong bóng tối xanh.

Người dân Cẩm Thanh sống cùng cái rừng này qua nhiều thế hệ. Nghề chài lưới gắn với nhịp nước lên xuống theo con nước. Các bà, các ông biết chính xác chỗ nào tôm hay vào, chỗ nào cá trú qua mùa lạnh. Trẻ con lớn lên đã biết chèo thúng trước khi biết đi xe đạp.

Dừa nước không chỉ là cái cây. Lá dừa nước được chẻ ra, phơi khô, rồi lợp mái nhà, che mưa nắng cho cả làng. Gốc và thân dừa được ngâm dưới nước, bện thành rào chắn dọc bờ kênh. Quả dừa nước nhỏ, trắng trong, ngọt nhẹ, bán đầy ở chợ Hội An. Mỗi phần của cái cây đều có việc của nó.

Nghề chài lưới ở Cẩm Thanh không phải nghề ra khơi xa. Người ta chèo thúng trong những nhánh kênh hẹp, thả lưới trong bóng tối dưới tán dừa, rồi ngồi đợi. Đây là nghề của sự kiên nhẫn. Của người biết đọc mặt nước và hiểu khi nào cá sẽ về. Trẻ con theo cha mẹ từ nhỏ, học nghề không bằng sách vở mà bằng cách ngồi yên trên thúng và quan sát.

Khi buổi chiều xuống, ánh sáng xuyên qua tán dừa thành những vệt vàng nhạt đổ xuống mặt kênh. Người chèo thúng lúc này thường không nói nhiều. Chỉ một tiếng mái chèo khua nước là đủ. Cả nhà có thể hình dung ra cảnh ấy không? Một chiếc thúng tròn, một người chèo, và xung quanh là màu xanh im lặng của rừng dừa buổi tàn ngày.

Ngồi trên thuyền thúng đi qua những khúc kênh rợp bóng, cả nhà sẽ cảm nhận được cái sự yên tĩnh mà người Cẩm Thanh đã giữ gìn qua bao nhiêu thế hệ. Không phải yên tĩnh của chỗ vắng người. Mà là yên tĩnh của một nơi biết mình là ai, biết mình từ đâu đến.

Mặt nước ở đây phản chiếu tán xanh từ trên cao, tạo ra một màu lục mờ ảo chạy dài theo từng khúc quanh. Thuyền thúng xoay nhẹ. Một tàu lá rụng trôi qua. Và người ngồi trên thuyền, dù lần đầu đặt chân tới, bỗng cảm thấy mình đã quen chỗ này từ lâu.