Công viên APEC Đà Nẵng
Có một nơi ở Đà Nẵng mà người ta không vào để xem triển lãm, không mua vé, không xếp hàng. Chỉ bước vào, để gió sông Hàn thổi qua, và để những tác phẩm điêu khắc kể chuyện thay cho biển quảng cáo.
Đó là Công viên APEC, nằm dọc bờ tây sông Hàn, thuộc quận Hải Châu.
Năm hai nghìn không trăm mười bảy, Đà Nẵng đăng cai Hội nghị Cấp cao APEC. Đó là lần đầu tiên thành phố này đứng trước hơn hai mươi nền kinh tế lớn của khu vực châu Á Thái Bình Dương, từ Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản cho đến Úc và Nga. Để đánh dấu khoảnh khắc đó, thành phố chọn một không gian ven sông làm nơi lưu giữ ký ức. Không phải bảo tàng. Không phải tượng đài. Mà là một công viên mở, nơi nghệ thuật và đời thường có thể sống cùng nhau.
Công viên APEC ra đời từ tinh thần đó.
Hình tượng trung tâm của công viên là cánh diều. Trong văn hóa Việt Nam, cánh diều không chỉ là đồ chơi của trẻ em. Nó là biểu tượng của tự do, của ước mơ bay lên, của gió. Đặt hình tượng cánh diều vào một công viên gắn với hội nghị kinh tế quốc tế, Đà Nẵng muốn nói rằng thành phố này không chỉ mở cửa theo nghĩa chính sách, mà còn mở cửa theo nghĩa tâm hồn.
Dọc theo bờ sông, những tác phẩm điêu khắc ngoài trời đứng trong nắng và gió. Không có tường kính bao quanh. Không có đèn điện chiếu từ trên xuống. Chỉ có ánh sáng tự nhiên thay đổi theo giờ trong ngày, làm cho mỗi tác phẩm trông khác nhau vào buổi sáng sớm, giữa trưa và khi hoàng hôn xuống.
Đây là điều ít công viên đô thị làm được.
Khi ánh mặt trời chiều thấp dần, sông Hàn chuyển sang màu vàng đỏ. Những tác phẩm điêu khắc đứng thành bóng tối trước nền sông rực sáng. Từ phía bên kia, cầu Rồng và cầu Trần Thị Lý hiện ra như hai vệt sáng song song. Người Đà Nẵng đến đây vào buổi chiều để ngồi nhìn cảnh đó, không cần phải nói gì thêm.
Với cả nhà, đây là một trong những nơi dễ dẫn trẻ em nhất ở Đà Nẵng. Không có gì cần giải thích trước. Trẻ có thể chạy giữa các tác phẩm, đặt tay lên bề mặt đá và kim loại, hỏi tại sao hình này trông như con rồng hay tại sao kia lại giống cánh buồm. Mỗi câu hỏi là một lối vào câu chuyện khác nhau về thành phố này.
Và đó chính là điều mà một không gian nghệ thuật công cộng nên làm.
Đà Nẵng là thành phố của sông và biển. Sông Hàn chảy qua giữa trung tâm, chia thành phố thành hai bờ. Bờ tây là Hải Châu, nơi có phố cũ, chợ Hàn và nhịp sống của người Đà Nẵng nhiều thế hệ. Bờ đông là Sơn Trà và Ngũ Hành Sơn, nơi biển và du lịch chiếm tầng mặt. Công viên APEC nằm đúng ở bờ tây, ở phía người Đà Nẵng sống, không phải phía du khách nghỉ.
Điều đó khiến nơi này có cảm giác thật hơn nhiều công viên du lịch khác.
Sáng sớm, người dân ra đây tập thể dục. Chiều tà, có người ngồi đọc sách dưới bóng cây, có người dắt chó đi dạo, có người chỉ ngồi nhìn sông. Những tác phẩm điêu khắc kỷ niệm APEC đứng yên trong tất cả những cảnh đó, như một lời nhắc rằng năm hai nghìn không trăm mười bảy, thành phố này từng mở cửa ra với cả thế giới và điều đó không biến mất sau khi hội nghị kết thúc.
Gió từ sông Hàn vẫn thổi. Cánh diều vẫn bay.