Thác Tình Yêu - Suối Vàng
Từ trung tâm Sa Pa lên hướng đèo Ô Quy Hồ, qua hơn mười cây số đường núi quanh co, cả nhà sẽ nghe trước khi nhìn thấy. Tiếng nước đổ đều đặn vọng ra từ vách rừng. Hơi nước mát hắt vào mặt khi gió rừng đẩy ngược ra đường. Đó là dấu hiệu mình đã gần thác Tình Yêu.
Theo Vườn quốc gia Hoàng Liên, thác Tình Yêu nằm ở khu vực Trạm Tôn, gần đỉnh đèo Ô Quy Hồ, trong rừng nguyên sinh của Vườn quốc gia. Trạm Tôn là cửa rừng, cũng là nơi bắt đầu đường đi bộ ngắn dẫn vào thác.
Cục Bảo tồn thiên nhiên và Đa dạng sinh học cho biết Vườn quốc gia Hoàng Liên thành lập năm hai nghìn lẻ hai, diện tích hai mươi tám nghìn năm trăm lẻ chín héc ta, được công nhận Vườn di sản ASEAN ngày mười lăm tháng tư năm hai nghìn lẻ sáu. Đỉnh cao nhất trong vườn là Fansipan ba nghìn một trăm bốn mươi ba mét. Tuyến đi bộ leo núi từ Trạm Tôn lên Fansipan là một trong những tuyến quen thuộc nhất của giới leo núi Việt Nam, và thác Tình Yêu nằm ngay trên cung đường đó.
Vườn quốc gia Hoàng Liên cho biết dòng suối Vàng bắt nguồn từ sâu trong rừng nguyên sinh, chảy uốn lượn khoảng một nghìn sáu trăm mét trước khi đổ xuống vách đá thành thác. Thác cao khoảng một trăm mét, nước trắng đổ qua rừng cây cao. Khi nắng xuyên qua tán cây phản chiếu trên đá, mặt nước có ánh vàng dịu, vì vậy người dân gọi là suối Vàng.
Tên thác Tình Yêu gắn với một truyền thuyết. Người dân Sa Pa kể rằng xưa có nàng tiên thứ bảy thường xuống suối tắm cùng các chị em, và chàng tiều phu Ô Quy Hồ hay đến đó nghỉ chân. Hai người phải lòng nhau bên dòng thác, nhưng theo luật trời, nàng tiên phải trở về. Đây là truyền thuyết dân gian, không phải sự kiện lịch sử, song vẫn được kể qua nhiều thế hệ và gắn với cách cộng đồng đặt tên cho dòng thác và đèo.
Cảnh quan quanh thác là rừng nguyên sinh đặc trưng của Hoàng Liên với đỗ quyên, phong, trâm và nhiều loài cây núi cao. Mùa xuân đỗ quyên đỏ và hoa rừng vàng nở dọc lối đi. Đi vào sáng sớm, sương còn đọng trên lá, cả nhà sẽ cảm nhận rõ khí hậu vùng cận đỉnh Hoàng Liên.
Đường vào thác đi qua những đoạn dốc, vắt qua suối nhỏ và cầu gỗ, rồi mở ra trước mặt thác trắng đổ từ trên cao xuống vách đá rêu phủ. Mùa mưa từ khoảng tháng sáu đến tháng chín, dòng thác trở nên hung hãn và tiếng nước có thể nghe từ rất xa. Mùa khô từ tháng mười đến tháng tư, nước trong hơn, ánh vàng trên mặt suối rõ hơn, lối đi dễ hơn.
Báo Lào Cai dẫn xếp hạng của Quỹ Môi trường toàn cầu cho biết Hoàng Liên thuộc loại A, mức cao cấp nhất về giá trị đa dạng sinh học. Trong rừng có lan rừng, cây di sản và nhiều loài quý hiếm mà hiếm nơi nào ở Đông Nam Á còn giữ được nguyên vẹn.
Đứng trước thác Tình Yêu, cả nhà sẽ cảm nhận rõ tại sao người ta đặt cho nó cái tên đó. Tiếng nước đổ xuống vách đá rêu xanh, hơi mát hắt ra tứ phía, và trên những tảng đá dưới chân thác, ánh vàng của suối lấp lánh như chưa bao giờ tắt.