Văn Thánh - Khổng Miếu

Có những nơi ở Đà Nẵng không mời gọi bằng tiếng ồn. Văn Thánh - Khổng Miếu là một nơi như vậy.

Cả nhà bước vào đây, và điều đầu tiên cảm nhận được không phải là màu sắc hay âm thanh, mà là sự lặng yên. Một thứ lặng yên có chiều sâu, như thể không gian này vẫn đang giữ trong lòng tiếng bước chân của những người đã từng đến đây để học, để lễ, để ngồi ngay ngắn và viết từng nét chữ cho thật đúng.

Đây là không gian Nho học. Nghĩa là không gian của người xưa dành cho việc học, dành cho lễ nghi, dành cho sự kính trọng tri thức như kính trọng bậc thầy.

Nho học không chỉ là học chữ. Đó là cả một cách sống. Học trò không chỉ học để biết mà học để thành người. Trong không gian này, từng cử chỉ đều có ý nghĩa. Cách cúi đầu, cách đứng thẳng, cách đặt tay khi vào miếu, khi đứng trước tượng Khổng Tử. Người xưa tin rằng lễ nghi không phải là hình thức rỗng tuếch mà là cách để tâm trí học cách trật tự và nghiêm túc.

Khổng Tử, người được thờ ở đây, là nhà tư tưởng lớn của Trung Hoa cổ đại. Ông dạy rằng học không có tuổi, rằng ai cũng có thể trở nên tốt hơn nếu chịu học, chịu hỏi, chịu suy nghĩ. Tư tưởng của ông lan rộng khắp châu Á, đến tận Việt Nam, và những ngôi miếu như thế này là cách người Việt giữ lại tinh thần ấy qua nhiều thế kỷ.

Cả nhà có thể nhìn vào không gian này và hỏi nhau: người xưa học như thế nào? Họ không có sách in, không có trường lớp hiện đại, không có điện thoại. Nhưng họ có thầy, có kinh điển chép tay, có những buổi sáng sớm ngồi đọc to từng câu cho thấm vào lòng. Họ học bằng sự kiên nhẫn và lòng kính trọng.

Đứng ở Văn Thánh - Khổng Miếu, cả nhà đang đứng trong một khoảng không gian mà người Đà Nẵng xưa dành riêng cho điều họ coi là quý nhất: chữ nghĩa và đạo học. Không ồn ào. Không phô trương. Chỉ là sự yên tĩnh của một nơi đã biết mình tồn tại để làm gì.

Và khi bước ra, ánh sáng bên ngoài sẽ sáng hơn một chút. Không khí sẽ khác một chút. Như thể cái lặng yên bên trong đã theo ra, nhắc nhở nhẹ nhàng rằng có những thứ không cần ồn ào mới đáng được nhớ.