Bản Lìm Mông
Có những khoảnh khắc trong chuyến đi mà cảnh vật và ký ức lịch sử xếp chồng lên nhau theo cách không ai chuẩn bị trước.
Bản Lìm Mông là một nơi như vậy.
Từ đèo Khau Phạ nhìn xuống, thung lũng Lìm Mông mở ra bên dưới với những lớp ruộng bậc thang và những mái nhà nhỏ bé nằm giữa đồi. Đó là cảnh mà nhiều nhiếp ảnh gia và du khách mô tả khi nhắc đến khu vực Cao Phạ và Mù Cang Chải.
Bản Lìm Mông thuộc xã Cao Phạ cũ, huyện Mù Cang Chải. Sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã năm hai nghìn không hai mươi lăm, toàn bộ xã Cao Phạ và xã Tú Lệ được sáp nhập thành xã Tú Lệ của tỉnh Lào Cai mới. Vì vậy khi giới thiệu về bản Lìm Mông hiện nay, ta có thể nói khu vực Cao Phạ cũ, nay thuộc xã Tú Lệ, tỉnh Lào Cai.
Cả nhà có thể ngạc nhiên khi biết rằng bản nhỏ bé này có một lớp ký ức lịch sử không nhỏ. Cổng Thông tin điện tử tỉnh Yên Bái khi giới thiệu di tích Nơi thành lập Đội du kích Khau Phạ có ghi một chi tiết đáng nhớ. Nhà ông Lý Nủ Chu ở bản Lìm Mông từng là một cơ sở cách mạng của đội du kích trong thời kỳ kháng chiến. Đội du kích Khau Phạ được thành lập tháng mười năm một nghìn chín trăm bốn mươi sáu, tại bản Trống Tông Khúa trên đỉnh đèo Khau Phạ. Đội hoạt động ở khu vực này cho đến ngày hòa bình lập lại năm một nghìn chín trăm năm mươi tư. Ngôi nhà của ông Lý Nủ Chu là nơi đoàn du kích dừng chân và hoạt động. Một chi tiết nhỏ thôi, nhưng nó cho thấy vùng đất này không chỉ có ruộng bậc thang, mà còn mang trong mình những câu chuyện kháng chiến của người dân bản địa.
Khu vực Khau Phạ và Lìm Mông cũng được biết đến qua các sự kiện dù lượn. Báo Lào Cai và Báo Văn Hóa ghi nhận các mùa trước có Festival Bay trên mùa nước đổ và Bay trên mùa vàng. Người ta lấy đỉnh đèo Khau Phạ làm điểm xuất phát, còn thung lũng Lìm Mông hoặc Lìm Thái làm bãi hạ cánh. Năm hai nghìn không hai mươi tư, Báo Lào Cai ghi hàng trăm phi công dù lượn không động cơ cất cánh từ đỉnh Khau Phạ và bay dọc thung lũng Lìm Mông. Cảnh nhìn từ trên cao xuống các lớp ruộng bậc thang là một trong những trải nghiệm được mô tả ấn tượng nhất của vùng Mù Cang Chải. Hãy hình dung cả nhà mình lơ lửng giữa trời, dưới chân là cả một thung lũng vàng ruộm trải dài.
Vậy nên đến đây vào lúc nào là đẹp nhất? Vietnam.travel, trang du lịch chính thức của Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, ghi Mù Cang Chải nổi bật nhất vào hai mùa. Đó là mùa nước đổ cuối tháng năm đến đầu tháng sáu, và mùa gặt tháng chín đến tháng mười. Mùa nước đổ, từng thửa ruộng loang loáng như những tấm gương xếp lên nhau theo sườn núi. Mùa gặt, cả triền đồi chuyển sang một màu vàng óng ả, thơm mùi lúa chín. Các mùa khác vẫn có nét riêng, nhưng hai mùa này là lúc Lìm Mông đẹp đến nao lòng.
Lìm Mông là một bản nhỏ, không phải điểm tham quan lớn. Nhưng nó là một mảnh của câu chuyện lớn hơn về Mù Cang Chải, về đèo Khau Phạ, về người Mông vùng cao. Một bản làng nằm giữa lưng chừng trời, nơi mây sà xuống mái nhà, nơi ruộng bậc thang nối nhau lên tận đỉnh núi. Khi cả nhà đứng trên đèo Khau Phạ nhìn xuống Lìm Mông, cả nhà sẽ hiểu vì sao người ta đi xa đến thế chỉ để được một lần ngắm nó.