Séo Mý Tỷ
Mặt hồ phẳng lặng ở độ cao hơn một nghìn sáu trăm mét. Mây từ dãy Hoàng Liên Sơn cuộn xuống chạm mặt nước trong vắt rồi tan dần khi nắng lên. Séo Mý Tỷ bắt đầu một ngày như thế.
Séo Mý Tỷ là một thôn bản thuộc xã Tả Van, thị xã Sa Pa, tỉnh Lào Cai. Theo Báo Lào Cai, từ trung tâm thị xã cần đi khoảng hai mươi cây số để vào đến bản. Con đường chạy qua những xã vùng thấp hơn của Sa Pa, vượt qua địa hình dốc và hẹp, ngoằn ngoèo giữa ruộng bậc thang và rừng già. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lào Cai cho biết con đường nối Tả Van với Séo Mý Tỷ được hoàn thành năm hai nghìn không trăm hai mươi mốt, và đó là lý do Séo Mý Tỷ mới trở thành điểm đến được biết đến nhiều hơn trong những năm gần đây.
Điểm nổi bật nhất của Séo Mý Tỷ là hồ nước. Báo Lào Cai và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lào Cai đều xác nhận đây là hồ nhân tạo rộng khoảng sáu mươi héc ta, nằm ở độ cao hơn một nghìn sáu trăm mét so với mực nước biển. Nước hồ lấy từ các nguồn suối trong rừng già Hoàng Liên Sơn, trong và lạnh quanh năm. Xung quanh hồ là những dãy núi chồng lên nhau, mỗi tầng một màu xanh khác nhau tùy buổi sáng hay chiều, tùy nắng hay mây.
Vẻ đẹp của hồ thay đổi theo mùa. Mùa xuân, mận và đào trong bản nở trắng hồng dọc triền đồi quanh mặt nước. Tháng chín, khi lúa trên ruộng bậc thang chín vàng, mặt hồ xanh thẫm nổi bật giữa sắc vàng của nương. Mùa đông khô, nước hồ rút xuống để lại những bãi đá phẳng, nơi có thể căng lều cắm trại và ngủ dưới bầu trời đầy sao.
Cộng đồng sinh sống quanh hồ là người Mông, người Dao và người Dáy. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lào Cai cho biết người Mông chiếm hơn bảy mươi ba phần trăm dân số tại đây, tiếp theo là người Dao và người Dáy. Nhà gỗ mái pơ mu dựng trên sườn đồi, ruộng bậc thang tầng tầng xung quanh, vườn mận và đào trước sân, đó là khung cảnh của những bản nhỏ ven hồ. Đời sống của người dân gắn với nương rẫy, rừng và nguồn nước. Theo Báo Lào Cai, nhiều hộ gia đình đã tận dụng mặt hồ để nuôi cá hồi và cá tầm trong lồng bè, tạo thêm nguồn thu nhập ổn định từ thiên nhiên sẵn có.
Séo Mý Tỷ nằm sâu hơn so với các bản phổ biến của Sa Pa như Cát Cát hay Tả Van. Cũng vì thế, không khí ở đây yên tĩnh hơn và nhịp sống chậm hơn. Cả nhà đến đây sẽ không gặp đông người, không có hàng quán san sát. Thay vào đó là tiếng suối, mùi rừng và bầu trời rộng phía trên mặt hồ.
Séo Mý Tỷ là nơi cho thấy Sa Pa còn nhiều hơn những gì người ta thường nghĩ. Xa trung tâm, không ồn ào, nhưng không vì thế mà kém giá trị. Có những cộng đồng đã sống gắn bó với vùng đất cao này từ rất lâu, trước cả con đường mới, trước cả tên gọi "hồ nước trên mây."
Sáng sớm trên hồ Séo Mý Tỷ, khi mây từ Hoàng Liên Sơn cuộn xuống mặt nước và những lồng bè cá hồi còn im lặng dưới sương, người ta hiểu vì sao nơi này được gọi là ốc đảo nơi lưng trời.