Chợ Sa Pa
Sáng sớm ở Sa Pa, trước khi sương tan hết trên mái phố, mùi rau xanh và hơi ẩm của đất núi đã lan khắp khu vực trung tâm thị xã. Đó là lúc chợ đang ở nhịp sôi động nhất trong ngày.
Chợ du lịch Sa Pa nằm ngay tại trung tâm thị xã Sa Pa, tỉnh Lào Cai. Theo Báo Lào Cai, chợ có năm trăm ba mươi hai gian hàng trải trên ba tầng cùng một khu bày bán ngoài trời. Đi lên từng tầng là đi qua từng thế giới riêng. Tầng dưới thơm mùi thuốc nam, rực màu thổ cẩm và chất đầy đặc sản khô cùng hàng thủ công. Tầng trên là quần áo may sẵn và hàng dân tộc. Khu ngoài trời để dành cho rau tươi, hoa và thực phẩm. Khi đêm xuống, sân ngoài lại sáng đèn thành chợ đêm.
Điều làm Chợ Sa Pa khác với chợ ở đồng bằng là những gì bày trên sạp rau.
Báo Nhân Dân cho biết Sa Pa nằm ở độ cao khoảng một nghìn năm trăm mét so với mực nước biển. Khí hậu ôn đới và đất núi màu mỡ tạo ra vùng rau đặc trưng mà đồng bằng nóng bức không thể có. "Rau ôn đới Sa Pa" là thương hiệu được công nhận với các sản phẩm tiêu biểu gồm ngọn su su, quả su su, rau cải bắp và su hào. Theo Báo Lào Cai, su su được đưa vào trồng ở Sa Pa từ thời Pháp thuộc và nhanh chóng thích nghi với khí hậu nơi đây. Cây su su leo giàn, ra quả sum suê và cho ngọn xào. Hai thứ đều là đặc sản quen thuộc của bữa ăn Sa Pa.
Ngoài rau, chợ còn bán nấm hương Sa Pa, hạt dẻ nướng, các loại trái cây ôn đới như đào, mận, lê, và thảo dược núi cao. Những gian hàng này thường do nông dân hoặc người thu mua từ các bản mang xuống chợ từ sáng sớm. Đó là lý do buổi sáng là thời điểm hàng tươi nhất và đầy đủ nhất.
Gian thổ cẩm và hàng thủ công là phần không thể bỏ qua. Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam ghi nhận người bán tại đây thuộc năm dân tộc thiểu số: Mông, Dao, Giáy, Tày và Xa Phó, mỗi nhóm có sản phẩm thủ công đặc trưng riêng. Người Mông nổi tiếng với vải lanh nhuộm chàm và đồ bạc chạm; người Dao với thêu thổ cẩm và túi vải; người Giáy, Tày và Xa Phó với các sản phẩm dệt khác nhau. Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam dẫn lời một người bán: "Mình đã học từ mẹ từ bé". Mỗi tấm vải là kết tinh của một chuỗi truyền dạy qua nhiều thế hệ, không phải hàng sản xuất hàng loạt.
Cả nhà nhớ phân biệt một điều. Chợ Sa Pa và Chợ tình Sa Pa là hai điểm hoàn toàn khác nhau. Chợ tình Sa Pa là sự kiện văn hóa cộng đồng gắn với đêm thứ Bảy hàng tuần và các buổi giao lưu dân gian. Còn Chợ Sa Pa là khu chợ thương mại giữa lòng thị xã, mở cửa mỗi ngày. Người ngồi sau những sạp hàng kia là người sản xuất và buôn bán thật, không phải một màn trình diễn cho khách xem.
Chợ Sa Pa đáng ghé nhất lúc sáng sớm, khi mùi rau núi còn tươi, màu thổ cẩm vừa trải ra, và cả một thị trấn vùng cao đang khẽ cựa mình bắt đầu ngày mới.