Cốc Ly

Sáng thứ Ba ở Cốc Ly bắt đầu khác hẳn những ngày trong tuần. Trên con đường đất dẫn vào trung tâm xã, từng gánh rau, từng tấm vải thổ cẩm và những bộ trang phục rực màu bắt đầu tụ về một hướng. Sông Chảy bên dưới trong xanh, im lặng hơn cả buổi chợ đang hình thành trên bờ.

Xã Cốc Ly thuộc huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai, nằm trong vùng núi đá vôi bị sông Chảy chia cắt, bao quanh ba phía là núi và sông. Báo Nhân Dân từng gọi đây là "ốc đảo" của Lào Cai — một cách nói hình ảnh về địa thế vừa xa xôi vừa khép kín trước khi hạ tầng giao thông cải thiện. Xã có mười chín thôn bản, là nơi sinh sống của đồng bào Mông, Dao, Nùng, Tày.

Chính vì địa thế đó mà chợ phiên Cốc Ly có vai trò đặc biệt. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lào Cai cho biết chợ họp vào thứ Ba hằng tuần. Mỗi phiên, đồng bào từ khắp các thôn bản trong xã và từ các xã lân cận cùng xuống — mang theo thổ cẩm tự dệt, nông sản tự trồng, gia súc nuôi được và cả những mặt hàng sinh hoạt để đổi chác. Chợ không chỉ là nơi mua bán, mà còn là dịp gặp mặt, ăn một bát phở nóng với người quen từ bản xa.

Báo Lào Cai mô tả chợ phiên Cốc Ly vào ngày đông khách: "cả một vùng rừng núi tấp nập người bán mua sản vật, rực rỡ sắc màu thổ cẩm." Những bộ váy Mông thêu hoa văn hình học, khăn Dao đỏ, áo chàm Tày đen bóng — đây là trang phục đời thường của người dân, không phải đạo cụ. Cả nhà đến chợ, quan sát và mua sắm với tinh thần đó.

Điểm thứ hai làm cho Cốc Ly nổi bật trên tuyến Bắc Hà là tuyến thuyền sông Chảy. Theo Báo Lào Cai, cả nhà có thể lên thuyền từ bến xã Bảo Nhai xuôi ngược lên Cốc Ly, hoặc ngược lại từ Cốc Ly về Bảo Nhai. Tổng quãng đường khoảng ba cây số, mất khoảng ba mươi phút. Hai mươi chiếc thuyền vận hành tuyến này, mỗi thuyền chở tối đa mười người. Sông Chảy ở đây hiền hòa, hai bờ là vách đá và cây rừng xen thôn bản.

Báo Lào Cai ghi chú thêm rằng tất cả hai mươi chiếc thuyền đều trang bị áo phao đầy đủ — bằng chứng nhỏ cho thấy tuyến sông này được tổ chức bài bản, không chỉ là chuyến phà tự phát.

Cốc Ly nằm trong hành trình khám phá cao nguyên Bắc Hà. Từ thị trấn Bắc Hà, cả nhà có thể ghé chợ phiên sáng thứ Ba rồi xuôi thuyền sông Chảy, hoặc ngược lại — xuất phát từ Bảo Nhai lên chợ rồi tản bộ về.

Có những buổi sáng, cả nhà ngồi trên mũi thuyền, nhìn hai vách đá và cây rừng lùi lại phía sau, mặt sông phẳng như gương phản lại màu trời. Phiên chợ thứ Ba ở đầu hành trình vẫn còn vang tiếng người, mùi phở bốc khói, màu thổ cẩm chưa kịp tan. Đó là Cốc Ly — không phải điểm đến, mà là khoảnh khắc.