Cột cờ Lũng Cú
Có một thứ nhìn thấy từ xa trước khi cả nhà đặt chân lên bậc đầu tiên.
Trên đỉnh núi Rồng, ở độ cao khoảng một nghìn bảy trăm mét so với mực nước biển, một lá cờ đỏ sao vàng rộng năm mươi bốn mét vuông đang phất. Con số năm mươi tư không phải ngẫu nhiên. Đó là số dân tộc Việt Nam, và mỗi mét vuông của lá cờ đó là biểu tượng cho một cộng đồng.
Đây là Cột cờ Lũng Cú, xã Lũng Cú, tỉnh Tuyên Quang, khu vực mà nhiều người vẫn quen gọi là Hà Giang. Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, cột cờ cách trung tâm Đồng Văn khoảng hai mươi cây số và là biểu tượng của vùng địa đầu cực Bắc Việt Nam.
Đường lên cột cờ có hai trăm tám mươi ba bậc đá ngoài trời. Hành trình leo bậc cũng là thời gian để nhìn dần ra phía dưới: bản làng Mông, Lô Lô, ruộng bậc thang và hai hồ nhỏ yên tĩnh bên chân núi.
Hai hồ đó thường được gọi là mắt Rồng, theo hình dung dân gian gắn với tên núi Rồng. Nhưng khoa học địa chất kể một câu chuyện khác. Nghiên cứu trên Tạp chí Địa chất giải thích đây là hai phễu karst cổ đã ngừng hoạt động và được bịt kín bởi sét, sản phẩm của quá trình phong hóa đá vôi. Cùng một thứ, hai cách nhìn: cách nhìn của người dân địa phương và cách nhìn của địa chất học. Không cái nào sai, và cả nhà hoàn toàn có thể chia sẻ cả hai với nhau.
Công trình cột cờ hiện nay là kết quả của nhiều lần phục dựng và tôn tạo. Cột mới hình bát giác được khánh thành ngày hai mươi lăm tháng chín năm hai nghìn mười, theo VietnamPlus và Báo Dân tộc và Phát triển. Phần thân cột cao hơn hai mươi mét, cán cờ cao gần mười ba mét, đường kính ngoài gần bốn mét. Trên thân cột có tám hình trống đồng và tám phù điêu đá xanh minh họa lịch sử đất nước và đời sống các dân tộc vùng cao. Bên trong thân cột còn có một trăm ba mươi lăm bậc nữa để lên đỉnh nếu điều kiện vận hành cho phép.
Dưới chân cột có nhà lưu niệm trưng bày công cụ sản xuất, trang phục và sản phẩm văn hóa của các dân tộc Hà Giang. Đây là phần thường bị nhiều đoàn bỏ qua vì muốn leo lên nhanh, nhưng nếu có thời gian, nên dành ít phút ở đây để hiểu người dân trên vùng đá này sống như thế nào.
Cột cờ Lũng Cú được xếp hạng Di tích Quốc gia ngày hai mươi chín tháng giêng năm hai nghìn mười theo loại hình Di tích Lịch sử và Danh lam thắng cảnh. Khu vực bảo vệ một gồm toàn bộ núi Rồng; khu vực bảo vệ hai mở rộng ra và bao gồm cả hai hồ mắt Rồng.
Lũng Cú là điểm mà nhiều người đến một lần nhưng nhớ rất lâu. Không phải vì cái cột, mà vì cảm giác đứng ở một nơi biên viễn, nhìn lá cờ phất trên đỉnh núi đá và hiểu rằng đây là đất của mình.