Đèo Ô Quy Hồ
Cả nhà ơi, ở vùng Tây Bắc Việt Nam có bốn con đèo mà người ta gọi là Tứ đại đỉnh đèo huyền thoại. Pha Đin với lịch sử Chiến dịch Điện Biên Phủ. Mã Pí Lèng với địa hình dựng đứng nguy hiểm nhất Việt Nam. Khau Phạ với ruộng bậc thang đẹp nhất mùa lúa chín. Và Ô Quy Hồ.
Ô Quy Hồ, người phượt gọi là Vua đèo Tây Bắc. Không phải ai ban tặng danh hiệu đó. Là sự công nhận tự nhiên của những người đã đi qua cả bốn. Vì Ô Quy Hồ vừa dài nhất, vừa cao nhất trong bốn đèo.
Dài khoảng năm mươi cây số. Cao nhất khoảng hơn hai nghìn mét. Nối Sa Pa bên tỉnh Lào Cai với huyện Tam Đường bên tỉnh Lai Châu. Hai phần ba đường đèo thuộc Lai Châu, một phần ba thuộc Lào Cai.
Nhưng con số không nói lên tất cả. Điều khiến Ô Quy Hồ trở thành vua đèo là một hiện tượng mà không con đèo nào khác trong Tứ đại có được: hai bên đèo là hai thế giới hoàn toàn khác nhau.
Phía Lào Cai, tức phía Sa Pa: lạnh, sương mù dày, mây phủ quanh năm. Mùa đông nhiệt độ có thể xuống gần không độ, đỉnh đèo thỉnh thoảng có tuyết. Sương mù đặc đến mức tầm nhìn chỉ còn vài mét.
Phía Lai Châu, tức phía Tam Đường: ấm hơn hẳn, nắng nhiều hơn, thung lũng xanh ngắt.
Khi cả nhà vượt qua đỉnh đèo từ phía Tam Đường sang phía Sa Pa, chúng ta đi từ nắng ấm vào biển mây lạnh trong vài cây số. Cảm giác như bước sang một thế giới khác. Đó là cổng chuyển thế giới của Ô Quy Hồ.
Tên con đèo này đến từ một câu chuyện buồn. Câu chuyện về chàng tiều phu tên Ô Quy Hồ.
Theo truyền thuyết, chàng sống trong rừng núi Tây Bắc và tình cờ gặp tiên nữ thứ bảy của thần núi Ai Lao. Họ yêu nhau nhưng người phàm không thể ở bên tiên mãi mãi. Tiên nữ phải trở về thiên đình. Từ đó, tiên nữ hóa thành chim vàng bay quanh các đỉnh núi, suốt ngày cất tiếng gọi tên người yêu: Ô... Quy Hồ... Ô... Quy Hồ... Tiếng chim buồn vang vọng từ đỉnh này sang đỉnh khác. Và con đèo mang tên của tiếng gọi đó.
Đây là truyền thuyết dân gian. Nhưng nếu cả nhà đứng trên đỉnh đèo vào buổi sáng sớm, trong lúc gió mây vờn quanh, đôi khi cũng nghe thấy tiếng chim lạ trong rừng. Mỗi người sẽ tự giải thích theo cách của mình.
Đặc điểm nổi tiếng nhất của Ô Quy Hồ không phải cua tay áo hay độ dài. Mà là biển mây.
Sáng sớm sau một đêm lạnh, thung lũng bên dưới chìm trong biển mây trắng xóa. Chỉ ló ra những đỉnh núi cao nhất. Đứng trên đỉnh đèo và nhìn xuống biển mây đó, cảm giác như đứng trên mây thật sự. Đây là điểm săn mây nổi tiếng nhất vùng Sa Pa và Lai Châu sau đỉnh Fansipan. Mùa đẹp nhất để ngắm biển mây là tháng chín đến tháng mười hai, mùa thu và đầu đông.
Khi trời quang đãng không có mây, từ đỉnh đèo nhìn về phía đông bắc có thể thấy đỉnh Fansipan, đỉnh núi cao nhất Đông Dương ở ba nghìn một trăm bốn mươi ba mét. Bên phải là dãy Hoàng Liên Sơn. Đó là tầm nhìn không thể có nếu không lên đây.
Trên đỉnh đèo có khu du lịch Cổng Trời Ô Quy Hồ. Điều buồn cười là kiến trúc ở đây lại theo phong cách Bali của Indonesia, giữa lòng núi rừng Tây Bắc. Dù sao thì từ khu vực đó cả nhà có thể uống cà phê ngắm mây, nhìn dãy Hoàng Liên Sơn, hoặc chỉ ngồi im hưởng không khí lạnh trong lành.
Mùa xuân từ tháng hai đến tháng tư, hoa đào và hoa ban nở dọc đèo. Mùa hè xanh tốt nhưng nhiều mưa. Mùa thu lúa chín vàng phía Lai Châu, biển mây đẹp nhất. Mùa đông đỉnh đèo có thể có băng giá và đôi khi tuyết.
Ô Quy Hồ không có lịch sử bi hùng như Pha Đin, không có địa hình dựng đứng như Mã Pí Lèng, không có ruộng bậc thang đẹp như Khau Phạ. Nhưng Ô Quy Hồ có tất cả một chút: biển mây, tuyết mùa đông, sự tương phản khí hậu kỳ lạ giữa hai bên đèo, chiều dài thách thức và tầm nhìn bao la ra dãy Hoàng Liên Sơn. Đó là lý do nó là vua, dù không ngai.