Cánh đồng Bàu Hai Năm
Có những điểm dừng trong một hành trình không phải là khu du lịch, không có cổng vào, không có biển chỉ đường, không có người bán vé. Cánh đồng Bàu Hai Năm ở Trảng Bàng là một điểm như vậy.
Và chính vì không có những thứ đó, nó lại kể được một câu chuyện khác.
Bàu Hai Năm nằm trong khu vực Gia Lộc và Lộc Hưng, Trảng Bàng, tỉnh Tây Ninh. Trong các nguồn báo chí và văn bản quy hoạch từ đầu những năm hai nghìn, địa danh này xuất hiện chủ yếu trong bối cảnh đất đai và quy hoạch công nghiệp.
Năm hai nghìn không trăm linh chín, khu công nghiệp Bàu Hai Năm với diện tích khoảng một trăm năm mươi mốt héc ta được phê duyệt quy hoạch. Nhưng dự án chậm triển khai. Phần lớn đất vẫn là đất nông nghiệp, nơi người dân địa phương trồng ớt, bắp, lúa, màu và khoai mì, nhờ vị trí gần kênh N20 có thể canh tác hai đến ba vụ trong năm. Đến năm hai nghìn không trăm mười ba, tỉnh Tây Ninh quyết định đề nghị đưa khu công nghiệp Bàu Hai Năm ra khỏi quy hoạch.
Câu chuyện đó nghe có vẻ khô khan, là chuyện của văn bản và quy hoạch. Nhưng với những hộ dân sống trên mảnh đất đó, chờ đợi trong vô định không biết đất mình đang canh tác có bị thu hồi không, câu chuyện đó không khô khan chút nào. Đó là câu chuyện về sinh kế, về quyết định sử dụng đất và về những người bình thường đứng ở giữa các quyết định lớn.
Tên gọi Bàu Hai Năm, nguồn gốc của nó như thế nào, hiện chưa có nguồn địa danh học hoặc nguồn địa phương đáng tin cậy giải thích. Đó là một trong những điều vẫn còn để ngỏ.
Điều có nguồn là địa danh này cũng xuất hiện trong ký ức lịch sử. Báo Tây Ninh ghi Bàu Hai Năm là một trong các đồn bót ở Trảng Bàng bị bao vây và bức hàng trong ngày hai mươi tám tháng tư năm một nghìn chín trăm bảy mươi lăm. Nhưng hiện chưa có nguồn xác nhận tại khu vực cánh đồng hôm nay có một điểm di tích cụ thể với bia hay công trình tưởng niệm. Vì vậy, không nên trình bày đây là di tích lịch sử khi chưa có hồ sơ chính thức.
Khu vực Gia Lộc, Trảng Bàng còn có Lễ Kỳ Yên đình Gia Lộc, một lễ hội truyền thống được ghi danh di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm hai nghìn không trăm mười hai. Đây là bối cảnh văn hóa của vùng đất rộng hơn xung quanh Bàu Hai Năm.
Khi đến đây, cả nhà sẽ thấy một cảnh quan nông nghiệp ven đô. Không hoành tráng, không huyền bí. Nhưng nếu nhìn kỹ, đây là hình ảnh của vùng đất đang chuyển đổi, giữa trồng trọt và đô thị hóa, giữa ký ức chiến tranh và cuộc sống hiện đại. Những luống ớt, những bắp lúa xanh trên nền đất từng một lần được vẽ vào bản đồ quy hoạch rồi lại trả về cho người dân, đó là câu chuyện thầm lặng nhưng thật của một vùng đất Nam Bộ.