Tòa Thánh Cao Đài Tây Ninh
Nhắc đến Tây Ninh, hầu hết mọi người nghĩ ngay đến Núi Bà Đen và Tòa Thánh Cao Đài. Nếu Núi Bà Đen là địa danh thiên nhiên biểu tượng, thì Tòa Thánh Cao Đài Tây Ninh là địa danh tôn giáo không thể bỏ qua. Đây là trung tâm thờ tự quan trọng nhất của đạo Cao Đài tại Tây Ninh, còn được gọi là Đền Thánh hoặc Tổ đình.
Đạo Cao Đài là một tôn giáo bản địa Việt Nam, hình thành ở Nam Bộ đầu thế kỷ hai mươi. Theo tư liệu của Hội Thánh Cao Đài Tòa Thánh Tây Ninh, đạo được thiết lập bởi ông Ngô Minh Chiêu năm một nghìn chín trăm hai mươi sáu. Tòa Thánh chuyển về làng Long Thành, tỉnh Tây Ninh vào tháng mười một năm đó. Biểu tượng của đạo là Thiên Nhãn, hình con mắt trong tam giác, tượng trưng cho Thượng Đế.
Nhìn bên ngoài, cả nhà sẽ thấy ngay rằng kiến trúc Tòa Thánh không giống bất cứ công trình tôn giáo nào quen thuộc. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tây Ninh mô tả đây là công trình nghệ thuật tổng hợp, kết hợp kiến trúc dân tộc, tôn giáo phương Đông, Trung Ấn và phương Tây. Nhìn vào cùng lúc thấy tháp, mái, cột, màu sắc của nhiều truyền thống.
Tòa Thánh được xây dựng trong điều kiện vật liệu và tài chính hết sức khó khăn. VnExpress ghi công trình khởi công năm một nghìn chín trăm ba mươi mốt, còn Cổng du lịch Tây Ninh ghi năm một nghìn chín trăm ba mươi ba. Cả hai nguồn đều ghi quá trình xây bị gián đoạn và đến năm một nghìn chín trăm năm mươi lăm mới hoàn thiện. VnExpress mô tả công trình dài gần một trăm mét, rộng hai mươi hai mét, phần cao nhất ba mươi sáu mét, diện tích hơn hai nghìn mét vuông. Vật liệu xây dựng gồm xi măng cốt tre và tầm vông, mảnh chén dĩa sành được dùng để trang trí tượng và phù điêu. Đây là câu chuyện về công sức cộng đồng tín đồ, không phải một công trình được xây bằng tiền nhà nước hay tư bản lớn.
Toàn bộ Nội ô Tòa Thánh rộng khoảng một cây số vuông, có tường gạch bốn phía và mười hai cổng tam quan theo mô tả của Sở Văn hóa Tây Ninh. Tức là đây không phải một tòa nhà đơn lẻ mà là một thánh địa thu nhỏ, có không gian và ranh giới riêng.
Bên trong Đền Thánh có ba phần theo trục từ ngoài vào. Phần Hiệp Thiên Đài ở đầu gồm tháp chuông, thông thiên đài. Phần giữa là Cửu Trùng Đài với hàng cột và các cấp bậc chức sắc trong hệ thống đạo Cao Đài. Phần sâu nhất là Bát Quái Đài, nơi thờ các đấng thiêng liêng, có Quả Càn Khôn.
Quả Càn Khôn là gì? VnExpress ghi đây là quả cầu đường kính ba phẩy ba ba mét, mang Thiên Nhãn. Con số ba phẩy ba ba gắn với cách diễn giải biểu tượng số chín trong tín ngưỡng Cao Đài. Đây là tâm điểm mà mọi ánh mắt hướng đến khi bước vào chính điện.
Nếu đến đúng mười hai giờ trưa, cả nhà sẽ gặp lễ chính trong ngày. Hàng trăm tín đồ trong trang phục trắng xếp thành hàng ngay ngắn, tiếng nhạc lễ vang lên giữa không gian màu sắc rực rỡ của chính điện. Được chứng kiến một nghi lễ Cao Đài thực sự là trải nghiệm văn hóa hiếm có, khó quên.
Ra khỏi Đền Thánh, đoàn có thể đi sang Điện thờ Phật Mẫu cách đó chưa đầy hai trăm mét. Công trình này thuộc quần thể Nội ô và giúp cả nhà hiểu thêm cấu trúc thờ tự của đạo Cao Đài không chỉ dừng ở chính điện.
Hai dịp lễ lớn nhất trong năm là Lễ Vía Đức Chí Tôn vào tháng Giêng âm lịch và Hội Yến Diêu Trì Cung vào rằm tháng Tám âm lịch. Hai dịp này thu hút hàng trăm nghìn tín đồ và du khách từ khắp nơi, cả khuôn viên Nội ô tràn ngập áo trắng và tiếng kinh.
Tòa Thánh Cao Đài Tây Ninh không phải điểm tham quan thuần túy kiến trúc. Đây là không gian đang sống, đang thờ tự, đang thực hành tôn giáo mỗi ngày, từ năm một nghìn chín trăm hai mươi sáu đến tận hôm nay. Đứng trước Quả Càn Khôn, nhìn lên con mắt Thiên Nhãn trên vòm trần rực màu, cả nhà sẽ hiểu vì sao người Tây Ninh gọi đây là thánh địa.