Hồ thủy điện Lai Châu
Cả nhà nhìn ra trước mặt nhé.
Mặt nước xanh trong trải dài giữa những dãy núi Tây Bắc hùng vĩ. Phản chiếu trên mặt hồ là núi, là mây, là rừng, như một bức tranh thủy mặc khổng lồ. Đây là hồ chứa Thủy điện Lai Châu, với dung tích hơn một tỷ hai trăm triệu mét khối nước.
Nhưng để có được cảnh quan này, chúng ta cần nói thật với nhau về một điều không thể quên: hơn năm nghìn tám trăm người, một nghìn ba trăm ba mươi mốt hộ gia đình từ huyện Mường Tè, đã phải rời bỏ nơi ở của mình. Họ nhường đất tổ tiên để lòng hồ tích nước. Đó là sự hy sinh không nhỏ. Khi ngắm cảnh đẹp này, cả nhà biết rằng phía sau nó có câu chuyện của những con người đã phải bắt đầu lại từ đầu.
Thủy điện Lai Châu là nhà máy điện lớn thứ ba Việt Nam, với công suất một nghìn hai trăm megawatt, đủ cung cấp điện cho hàng chục triệu hộ gia đình. Máy móc gồm ba tổ, mỗi tổ bốn trăm megawatt.
Nhưng điều tự hào nhất của công trình này không phải ở con số công suất. Mà là ở chỗ: đây là công trình thủy điện lớn đầu tiên mà toàn bộ quá trình thiết kế, thi công và vận hành do người Việt Nam tự làm. Không có tổng thầu nước ngoài. Không phụ thuộc vào chuyên gia ngoại quốc từ đầu đến cuối. Các kỹ sư và công nhân Việt Nam đứng ra nhận trách nhiệm toàn bộ, và họ đã hoàn thành.
Không chỉ hoàn thành mà còn hoàn thành sớm. Kế hoạch ban đầu là đến năm hai nghìn mười bảy. Thực tế, nhà máy hòa lưới điện vào tháng mười một năm hai nghìn mười sáu và khánh thành vào tháng mười hai cùng năm, sớm hơn kế hoạch một năm đầy đủ. Trong các công trình hạ tầng lớn, điều này không hề phổ biến.
Công trình này bắt đầu từ ngày năm tháng một năm hai nghìn mười một, hơn mười năm trước. Tổng vốn đầu tư khoảng ba mươi lăm nghìn bảy trăm tỷ đồng.
Cả nhà có biết Thủy điện Lai Châu đứng ở vị trí nào trong hệ thống điện miền Bắc không?
Đây là bậc thứ nhất, bậc trên cùng, trong hệ thống bậc thang thủy điện trên dòng chính sông Đà. Phía dưới còn có Thủy điện Sơn La và Thủy điện Hòa Bình. Ba bậc thang này phối hợp với nhau như một cơ thể thống nhất: điều tiết lũ cho đồng bằng sông Hồng vào mùa mưa, cấp nước cho hạ lưu vào mùa khô. Thiếu một bậc, cả hệ thống mất đi sự cân bằng.
Vậy là mặt hồ trước mắt cả nhà không chỉ là cảnh đẹp. Nó là đỉnh đầu của một chuỗi ba bậc thang điều hòa nhịp thở cho cả miền Bắc. Đằng sau mặt nước xanh trong ấy là hàng triệu hộ gia đình thắp được đèn mỗi đêm, là những cánh đồng hạ lưu không bị ngập lụt, là công sức của hơn năm nghìn tám trăm người đã nhường đất tổ tiên để dòng nước này chảy về xuôi.