Khu mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp
Có những nơi người ta đến không phải để tham quan, mà để lặng lại một chút trong không gian của lịch sử và tri ân. Vũng Chùa - Đảo Yến là một nơi như thế.
Đây là nơi an nghỉ của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Tổng Tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam, nguyên Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, một trong những nhân vật quân sự và chính trị quan trọng nhất của Việt Nam thế kỷ hai mươi. Theo Báo Quân đội nhân dân, Đại tướng từ trần lúc mười tám giờ chín phút ngày bốn tháng mười năm hai nghìn không trăm mười ba. Tang lễ được tổ chức theo nghi thức Quốc tang, và ngày mười ba tháng mười năm đó, ông được an táng tại Vũng Chùa - Đảo Yến.
Báo Nhân Dân cho biết địa điểm an táng được lựa chọn theo di nguyện của Đại tướng và nguyện vọng gia đình. Khu vực Vũng Chùa là vùng đồi tiếp giáp biển tại Mũi Rồng, phía trước có Đảo Yến. Nơi đây cách đèo Ngang gần mười cây số về phía nam, cách Quốc lộ một A khoảng ba cây số về phía biển. Theo địa danh hành chính, khu mộ thuộc xã Phú Trạch, tỉnh Quảng Trị.
Nhiều người đến đây lần đầu không khỏi ngạc nhiên vì sự giản dị của khung cảnh. Không có cổng tam quan hoành tráng, không có hàng trụ đá đồ sộ. Chỉ là đồi, là biển, là gió, và Đảo Yến nhỏ nằm lặng lẽ phía trước. Chính cái đơn sơ ấy khiến nhiều người hiểu vì sao Đại tướng chọn nơi này để trở về.
Đứng trên đồi nhìn ra, cả nhà sẽ thấy một vùng biển mở và tĩnh lặng. Núi ôm phía sau lưng, biển trải ra phía trước mặt. Không gian ấy không hoành tráng theo kiểu con người tạo ra, mà hoành tráng theo kiểu của đất trời. Nhiều người kể rằng họ đứng đó rất lâu mà không muốn nói gì.
Khi viếng khu mộ, người ta thường đi thầm lặng, bước chậm hơn bình thường, và dừng lại trước phần mộ như trước một khoảnh khắc cần được trân trọng. Bởi đây không chỉ là nơi an nghỉ của một con người, mà là nơi quy tụ của rất nhiều ký ức lịch sử mà cả một dân tộc cùng giữ.
Từ cuối tháng chín năm hai nghìn không trăm hai mươi tư, phu nhân của Đại tướng, Phó Giáo sư Đặng Bích Hà, cũng được an táng tại Vũng Chùa - Đảo Yến. Theo Tuổi Trẻ, hai người giờ cùng yên nghỉ bên nhau, dưới bầu trời biển Quảng Trị.
Nếu có dịp đến Quảng Bình hay Quảng Trị, cả nhà hãy dành một buổi để ghé Vũng Chùa. Không cần chuẩn bị nhiều lời. Chỉ cần đứng đó, nhìn ra biển, và để gió từ Đảo Yến thổi vào. Đó đã là đủ.