Trung tâm Hành hương Đức Mẹ La Vang
Có những nơi người ta không chỉ đến để ngắm cảnh, mà để cầu nguyện, để nhớ về người thân, để lặng lại giữa một cuộc đời ồn ào. Trung tâm Hành hương Đức Mẹ La Vang ở Quảng Trị là một nơi như vậy.
Chúng ta đang đứng tại xã Hải Phú, huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị, trong khuôn viên của một trong những điểm hành hương Công giáo quan trọng nhất Việt Nam. Tổng Giáo phận Huế gọi đây là Trung tâm Hành hương Toàn Quốc Đức Mẹ La Vang. Từ Huế đến đây khoảng sáu mươi kilômét, từ Đông Hà khoảng hai mươi kilômét, và con đường dẫn vào La Vang là con đường mà hàng triệu người Công giáo Việt Nam từng đặt chân.
Nhìn về phía tháp chuông cũ, đó là thứ đầu tiên nhiều người nhận ra khi đến La Vang. VnExpress ghi rằng thánh đường La Vang bị bom đạn chiến tranh đánh sập trong mùa hè năm một nghìn chín trăm bảy mươi hai. Cả một công trình đồ sộ sụp xuống, nhưng tháp chuông còn đứng đó. Không phải ngẫu nhiên mà tháp chuông trở thành biểu tượng của La Vang, bởi vì nó đã chứng kiến cả hai thế giới, trước và sau năm một nghìn chín trăm bảy mươi hai.
Vương cung thánh đường Đức Mẹ La Vang được Giáo hoàng Gioan Hai Mươi Ba tôn phong qua sắc chỉ ngày hai mươi hai tháng tám năm một nghìn chín trăm sáu mươi mốt. Đây là danh hiệu cao quý trong hệ thống Giáo hội Công giáo, chỉ dành cho những thánh đường có ý nghĩa đặc biệt về lịch sử hoặc tôn giáo. Thánh đường mới xây dựng sau này theo phong cách Việt Nam, VnExpress mô tả là gợi lên hình ảnh mái ngói, nhà ở và đình làng Việt, một lựa chọn có ý thức để kết hợp đức tin Công giáo với căn tính dân tộc.
Khi các bạn đi đến Linh đài Đức Mẹ La Vang, đây là tâm điểm của tất cả hành trình hành hương. Theo truyền thống Công giáo, Đức Mẹ Maria hiển linh tại La Vang vào năm một nghìn bảy trăm chín mươi tám để an ủi các tín hữu đang trốn tránh trong lúc bị bách hại. Trang thông tin La Vang ghi lại câu chuyện này, đồng thời cũng nêu rõ rằng lịch sử sự kiện không có biên chép rõ ràng từ thời đó, phần lớn được truyền khẩu qua các thế hệ. Vì vậy, khi chúng ta kể về La Vang, cách đúng nhất là nói: đây là niềm tin và truyền thống hành hương của cộng đồng Công giáo Việt Nam, một di sản tinh thần đã được hàng triệu người gìn giữ suốt hai trăm năm qua.
Về tên gọi La Vang, cũng có nhiều cách giải thích thú vị. Trang La Vang ghi lại ít nhất ba cách: thuyết cho rằng người Công giáo chạy vào vùng rừng núi, phải la lớn để gọi nhau nên tiếng vang tạo thành tên; thuyết liên hệ với cây lá vằng; và thuyết nhắc đến địa danh Phường Lá Vằng trong địa bộ làng Cổ Vưu. Các thuyết này không loại trừ nhau và chưa có nghiên cứu nào xác định một cách chắc chắn. Đó cũng là một phần sự thú vị của những địa danh lâu đời, tên gọi mang theo nhiều lớp ký ức khác nhau.
Khu lễ đài và quảng trường phụng vụ là nơi diễn ra các thánh lễ hành hương theo chương trình của Tổng Giáo phận Huế. Chẳng hạn, thông báo tháng năm năm hai nghìn hai mươi sáu ghi lần hạt lúc bảy giờ ba mươi và thánh lễ lúc tám giờ tại Linh đài Đức Mẹ La Vang. Nếu đoàn đến vào ngày có lễ hành hương, lượng người sẽ rất đông, và Tổng Giáo phận từng ghi nhận dòng người đổ về La Vang trước các kỳ hành hương thường niên.
La Vang không phải điểm tham quan để ngắm cho đủ rồi đi. Nó quan trọng nhất khi bạn đứng yên một lúc và cảm nhận bầu không khí xung quanh: những người hành hương im lặng đặt tay lên linh đài, những ngọn nến leo lét trong gió, tiếng cầu kinh nhỏ từ một góc sân. Dù cùng đức tin hay không, đó là không gian nhắc nhở con người rằng có những điều vượt ra ngoài sự huyên náo của đời thường.