La Văn Cầu
Trên những triền núi đá vôi của Trùng Khánh, Cao Bằng, buổi sáng sớm bắt đầu bằng tiếng suối chảy dưới tán rừng già. Đó là quê hương của một cậu bé người Tày tên là Sầm Phúc Hướng, sinh năm một nghìn chín trăm ba mươi hai. Về sau, khi nhập ngũ, cậu mang cái tên mà cả nước biết đến: La Văn Cầu.
Cả nhà ơi, hôm nay hãy cùng nhau nghe câu chuyện về một chàng trai mười tám tuổi, người đã đứng trước một khoảnh khắc không ai dám tưởng tượng, và chọn bước tiếp bằng sự bình thản đến lạ thường.
La Văn Cầu lớn lên trong một bản làng người Tày ở huyện Trùng Khánh, nơi những ngôi nhà sàn nép mình bên những thửa ruộng bậc thang xanh mướt. Người Tày ở Cao Bằng vốn có câu nói: rừng nuôi người, người giữ rừng. Từ nhỏ, cậu bé Hướng đã quen với những con đường mòn uốn lượn qua núi, quen với tấm lòng bao dung của bản làng, và quen với tinh thần gắn bó, chở che nhau của người Tày.
Năm một nghìn chín trăm bốn mươi tám, khi vừa tròn mười sáu tuổi, chàng thanh niên ấy xung phong nhập ngũ, trở thành chiến sĩ của Đại đội sáu trăm bảy mươi mốt, Trung đoàn Cao-Bắc-Lạng, Sư đoàn ba trăm mười sáu. Đó là những năm tháng kháng chiến chống Pháp đang ở giai đoạn cam go nhất.
Hai năm sau, tháng chín năm một nghìn chín trăm năm mươi, trận Đông Khê diễn ra trong khuôn khổ Chiến dịch Biên giới. Đông Khê là thị trấn nhỏ nằm trên đường số bốn, cửa ngõ quan trọng ở vùng biên giới Cao Bằng. Đánh chiếm Đông Khê sẽ mở ra cả một chuỗi thay đổi thế trận, tạo đà cho kháng chiến tiến lên một bước dài.
La Văn Cầu khi ấy vừa tròn mười tám tuổi. Anh được phân công dẫn tiểu đội phá hàng rào dây thép gai, mở đường cho đơn vị xung phong vào lô cốt địch. Đây là nhiệm vụ mà mỗi bước tiến đều đi trong làn đạn dày.
Trong trận đánh ấy, cánh tay phải của anh bị thương rất nặng. Anh không thể tiếp tục với vết thương đang dần mất tác dụng hoàn toàn đó. Nhưng nhiệm vụ vẫn còn dang dở. Khối thuốc nổ mười hai cân vẫn cần phải đưa vào lô cốt địch. Và đơn vị đang chờ con đường được mở.
Trong khoảnh khắc đó, La Văn Cầu đã nói với chỉ huy của mình, bình tĩnh và dứt khoát, rằng hãy giúp anh tiếp tục được.
Cả nhà ơi, điều khiến câu chuyện này khác với nhiều câu chuyện dũng cảm khác không phải là hành động xung phong. Điều khiến người ta nhớ mãi là sự bình thản của một chàng trai mười tám tuổi. Không la hét, không hoảng loạn. Chỉ là một quyết định được đưa ra với cái đầu lạnh và một trái tim không run.
Và rồi, sau khi được đồng đội giúp xử lý vết thương, La Văn Cầu đã dùng cánh tay còn lại, dùng cả đôi chân, bò về phía lô cốt địch. Anh đẩy khối thuốc nổ vào đúng vị trí. Tiếng nổ vang lên. Con đường mở ra. Đơn vị ào lên.
Bốn trong năm người trong tổ chiến đấu của anh đã không trở về. La Văn Cầu là người duy nhất còn lại, với vết thương mang suốt đời, nhưng với nhiệm vụ đã hoàn thành trọn vẹn.
Về sau, anh học lại tất cả bằng tay trái. Cầm súng. Làm ruộng. Viết tên mình. Rồi học lên, rồi công tác, rồi thăng hàm Đại tá vào năm một nghìn chín trăm tám mươi lăm. Cuộc đời của La Văn Cầu sau chiến tranh là bằng chứng rằng ý chí ấy không chỉ cháy lên trong một khoảnh khắc rồi tắt.
Ngày mười chín tháng năm năm một nghìn chín trăm năm mươi hai, Đại hội Anh hùng Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất được tổ chức. Bác Hồ trao danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân cho người lính trẻ người Tày từ Trùng Khánh. La Văn Cầu khi ấy vừa tròn hai mươi tuổi.
Ngày nay, ông vẫn còn sống, là một trong những Anh hùng của thế hệ kháng chiến hiếm hoi còn được chứng kiến đất nước thay đổi từng ngày. Những người con của Cao Bằng, mỗi lần nhắc tên ông, nhắc tên một người cùng dân tộc Tày, cùng mảnh đất Trùng Khánh, đều cảm nhận rõ điều này: lòng dũng cảm không cần ầm ĩ. Nó chỉ cần một giây quyết định, một trái tim không rời bỏ đồng đội, và một cái tên đủ để sống mãi.