Nhà rông Kon Klor
Trong tiếng Ba Na, Kon có nghĩa là làng. Và K'lor là cây gòn rừng, một loài cây từng mọc rất nhiều ở vùng đất này. Đó là cách người ta giải thích tên gọi Kon Klor: làng của cây gòn rừng.
Ngày nay quanh làng chỉ còn vài cây gòn rừng mọc rải rác. Nhưng cái còn lại rõ nhất, to nhất, cao nhất, chính là ngôi nhà rông đứng giữa làng.
Nhà rông Kon Klor nằm ở khu làng Kon Klor, phường Thắng Lợi, thuộc khu vực Kon Tum cũ. Làng bên sông Đăk Bla, gần cầu treo Kon Klor bắc qua sông. Đây là một làng Ba Na còn giữ được nhiều nét văn hóa truyền thống giữa lòng đô thị.
Với người Tây Nguyên, nhà rông không phải công trình để tham quan. Đó là trái tim của làng, nơi cộng đồng họp bàn, tổ chức lễ hội, tiếp đón khách quý và lưu giữ những sinh hoạt văn hóa chung. Không có nhà rông, làng thiếu đi một điểm quy tụ, một không gian mà cả cộng đồng cùng nhận làm của mình.
Nhà rông Kon Klor hiện nay được xây dựng lại vào năm hai nghìn không trăm mười một sau khi nhà rông cũ bị cháy. Năm hai nghìn không trăm mười chín, công trình tiếp tục được sửa chữa. Theo Cổng thông tin điện tử thành phố Kon Tum, nhà rông hiện cao hai mươi hai mét, rộng hơn sáu mét, dài hơn mười bảy mét. Đây là kích thước đáng kể, khiến mái nhà rông trở thành một điểm nhấn nhìn thấy từ xa trong không gian làng.
Khi đứng trước nhà rông, điều đầu tiên cả nhà thấy là mái nhà cao vút. Đó là đặc điểm nổi bật nhất của kiến trúc nhà rông Ba Na. Mái dốc, vươn lên cao, như muốn chạm vào bầu trời. Toàn bộ công trình dùng vật liệu truyền thống: gỗ, tranh, tre, nứa, lá và các họa tiết hoa văn được trang trí công phu trên khắp bề mặt.
Đây là công trình phục dựng theo kiến trúc truyền thống Ba Na, được dựng lại từ tro tàn của ngôi nhà cũ. Chính sự phục dựng đó là một phần của câu chuyện: cộng đồng không để nhà rông biến mất, dù lửa có thiêu rụi đi một lần.
Tại nhà rông văn hóa Kon Klor, Tổ hợp tác Thắng Lợi dệt thổ cẩm, làm rượu cần, rượu chòi mòi và truyền nghề cho thế hệ trẻ. Khi có lễ hội, sân nhà rông rộn lên với tiếng cồng chiêng và những vòng múa xoang. Đó không phải tiết mục dàn dựng cho du khách mà là sinh hoạt thật của một làng Ba Na còn sống động giữa lòng thành phố.
Bước ra sân nhà rông, cả nhà nhìn lên mái dốc cao vút và nhìn ra dòng Đăk Bla lấp lánh phía xa. Không xa đó là cầu treo Kon Klor, sợi dây nối làng với bờ bên kia, đung đưa nhẹ trong gió sông buổi chiều.
Có những nơi không cần đến hoành tráng để lưu lại trong lòng người. Nhà rông Kon Klor là một nơi như vậy: mái tranh vươn cao, gỗ nứa đượm màu thời gian, và phía dưới mái ấy, một làng Ba Na vẫn đang sống, dệt, đánh cồng chiêng, và truyền lại cho con cháu những gì thuộc về mình.