Núi Bài Thơ
Có những cuốn sách được viết trên đá. Và núi Bài Thơ ở Hạ Long là một cuốn trong số đó.
Tên núi nói lên tất cả. Bài thơ, vách đá, câu chuyện của những vị vua và chúa đã đặt chân lên đây và để lại chữ.
Theo Báo Quảng Ninh, ngôi núi này trước kia không gọi là Núi Bài Thơ. Tên cũ là Rọi Đèn, hay chữ Hán là Truyền Đăng Sơn, núi truyền đèn. Gắn với câu chuyện đốt lửa báo hiệu ở vùng cửa biển Đông Bắc, nơi những ánh lửa trên đỉnh núi là tín hiệu cho thuyền bè ngoài biển biết họ đang ở đâu, và phía trước có gì.
Rồi năm một nghìn bốn trăm sáu mươi tám, vua Lê Thánh Tông đi tuần tra vùng biển Đông Bắc. Nhìn lên khối núi đá vôi nhô ra từ bờ vịnh, nhìn xuống mặt nước xanh bên dưới, vua cho khắc thơ lên vách đá. Đây không phải lần đầu vua Lê Thánh Tông làm thế, ông nổi tiếng là vị hoàng đế trọng thơ văn nhất lịch sử Việt Nam. Và khi ông để lại thơ trên vách đá này, ngọn núi nhận được một cái tên mới.
Hơn hai trăm năm sau, năm một nghìn bảy trăm hai mươi chín, chúa Trịnh Cương họa lại bài thơ của vua Lê và cũng cho khắc lên đá. Từ đó, vách đá này có hai bài thơ từ hai thời đại khác nhau.
Đây là điều khiến Núi Bài Thơ trở thành thứ gì đó hơn là một khối đá. Nó là không gian văn chương. Là nơi người xưa dùng thiên nhiên như một trang giấy, và để lại chữ viết của họ hàng trăm năm không xóa được.
Khu di tích lịch sử và thắng cảnh Núi Bài Thơ được xếp hạng di tích cấp Quốc gia, gồm bia khắc trên núi, chùa Long Tiên và đền Đức Ông Trần Quốc Nghiễn. Cả khu nằm ngay giữa lòng Hồng Gai, nhìn thẳng ra bờ vịnh.
Còn một lớp lịch sử nữa trên Núi Bài Thơ mà ít người biết đến. Cũng theo danh sách di tích của thành phố Hạ Long, Trung tâm Điện chính Bưu điện Quảng Ninh từ năm một nghìn chín trăm sáu mươi tư đến năm một nghìn chín trăm bảy mươi lăm là một di tích cấp Quốc gia riêng biệt, gắn với hoạt động ngành bưu điện trong thời kỳ chống chiến tranh phá hoại bằng không quân và sự hy sinh của nữ cán bộ Nguyễn Thị Lạt ngày mùng chín tháng sáu năm một nghìn chín trăm bảy mươi hai. Trên một ngọn núi, có cả thơ của vua, và ký ức của chiến tranh.
Nhìn lên từ khu Hồng Gai, Núi Bài Thơ đứng ở vị trí rất đặc biệt: khối đá vôi nhô ra từ giữa đô thị, nhìn thẳng ra Vịnh Hạ Long. UNESCO mô tả vịnh này là một cảnh quan karst tháp đá vôi bị biển xâm thực, gồm hơn một nghìn đảo đá vôi. Núi Bài Thơ là một phần của cảnh quan đó, chỉ khác là nó nằm sát đô thị và mang trên mình những bài thơ khắc đá.
Nhìn lên từ khu Hồng Gai, khối đá xám xanh vách đứng vẽ một đường thẳng ngăn giữa đô thị và bầu trời. Và ở đâu đó trên vách đá đó, bài thơ của vua Lê Thánh Tông vẫn còn nguyên, sau hơn năm trăm năm.