Rắn Thần Naga

Có một cuộc hội họp mà thế gian chưa từng thấy. Thần linh và các vị asura, hai phía vốn không đội trời chung, đứng chung một bờ đại dương và đồng ý với nhau. Họ cần một thứ không ai có thể chiếm được bằng sức mạnh đơn độc. Họ cần Amrita, nước trường sinh bất tử, nằm sâu dưới đáy đại dương sữa vũ trụ.

Và để lấy được nó, họ cần một sợi dây.

Cả nhà ơi, đó là lúc Vasuki bước vào câu chuyện.

Vasuki là vua loài rắn thần Naga. Không phải con rắn ngoài đồng. Đây là sinh vật thần thiêng, vĩ đại, uy nghi, con rắn mà Shiva đeo quanh cổ như vật báu thiêng liêng nhất. Khi thần linh lẫn các vị asura cần sợi dây đủ mạnh để khuấy cả đại dương vũ trụ, họ đến hỏi Vasuki. Vasuki lắng nghe. Rồi Vasuki gật đầu.

Đó là quyết định của một vị vua.

Theo huyền thoại Hindu trong bộ kinh Mahabharata, cuộc khuấy đại dương được gọi là Samudra Manthan. Núi Mandara làm trục khuấy. Thần Vishnu hiện thân thành Kurma, con rùa vũ trụ, lặn xuống lấy lưng đỡ cả ngọn núi. Và Vasuki, thân hình vươn dài không đếm hết, cuộn quanh núi làm sợi dây.

Thần linh cầm đuôi Vasuki. Các vị asura cầm đầu Vasuki. Hai phía bắt đầu kéo.

Thần kéo sang một chiều, asura kéo sang chiều kia. Núi Mandara xoay. Đại dương sữa sôi lên, cuộn thành những cơn lốc trắng xóa. Và Vasuki, thân mình bị kéo căng không ngừng, vẫn không rút lui. Không kêu than. Không gục ngã. Thân hình của một vị vua không phải để mình mà để phụng sự cho điều lớn lao hơn mình.

Rồi từ lòng đại dương, những kỳ diệu bắt đầu trào lên.

Nữ thần Lakshmi bước ra trên đóa hoa sen, tỏa ánh sáng hạnh phúc. Thần Dhanvantari xuất hiện với bình thuốc thiêng, mang theo sự hiểu biết về y học. Viên bảo châu Kaustubha nổi lên lấp lánh như ngôi sao đầu tiên của vũ trụ.

Bò thần Surabhi bước lên bờ, sữa chảy không cạn. Voi trắng Airavata phun nước bạc. Các nàng Apsara múa lượn trong không trung.

Mỗi kỳ diệu một ân huệ. Và tất cả đều bắt đầu bằng sự kiên nhẫn của Vasuki.

Rồi thứ nguy hiểm nhất xuất hiện.

Nọc độc Halahala trào lên từ đáy đại dương, đen như hư vô, đủ sức làm tổn hại cả vũ trụ. Thần linh lẫn asura đều bước lùi. Chỉ có một vị thần bước tới, nâng nọc độc lên môi, uống cạn. Màu xanh loang ra khắp cổ họng ngài, không dừng lại. Đó là Shiva, vị thần mà Vasuki vẫn quấn quanh cổ như kỷ niệm của cuộc khuấy ấy. Từ đó ngài có danh hiệu Nilakantha, Cổ Xanh.

Cuộc khuấy kết thúc. Amrita được thu hoạch.

Cả nhà ơi, trong họ hàng rắn thần còn một vị khác, lặng lẽ hơn và vĩ đại theo một cách khác. Đó là Ananta Sesha.

Ananta nghĩa là vô tận. Sesha nghĩa là vĩnh cửu.

Theo huyền thoại Hindu, Ananta Sesha là rắn thần nghìn đầu. Trên thân ngài, thần Vishnu nằm nghỉ giữa các chu kỳ sáng tạo, khi vũ trụ chưa được dựng lên hoặc đã hoàn thành và chờ tái sinh. Cả sáng tạo nằm trên lưng một con rắn. Không phải sức mạnh vũ khí, không phải chiến trận, mà là sự bền bỉ, bình thản, vĩnh cửu.

Vasuki hi sinh thân mình. Ananta Sesha trở thành nền tảng của vũ trụ.

Và câu chuyện về Naga vượt biển đến Đông Nam Á, chạm vào đất Việt Nam qua người Chăm.

Thánh địa Mỹ Sơn tại Quảng Nam là di sản thế giới do UNESCO công nhận, tọa lạc giữa thung lũng núi xanh. Những tháp gạch đỏ của vương quốc Champa từ thế kỷ thứ tám sau Công nguyên vẫn còn đứng đó. Trên các vòm cửa, trên đường diềm chạy quanh tường, hình tượng Naga hiện diện khắp nơi. Những con rắn đa đầu cong mình thành vòm cung, đuôi uốn lượn. Tại Bảo tàng Điêu khắc Chăm ở Đà Nẵng, những con rắn thần bằng đá vẫn canh gác mỗi lối vào, tạc từ thế kỷ thứ tám, uy nghi và bảo hộ.

Naga đến Việt Nam không chỉ qua Hindu giáo. Theo Thư Viện Hoa Sen, trong Phật giáo Naga là người bảo hộ Pháp, canh giữ kinh điển và thánh địa. Theo truyền thuyết Phật giáo, khi Đức Phật thiền định dưới gốc cây Bồ Đề và mưa nổi lên dữ dội, Naga Mucalinda trồi lên, xòe bảy đầu thành chiếc tàn che trong suốt bảy ngày. Rắn thần đứng gác để trí tuệ không bị gián đoạn.

Rồng Việt Nam bay qua mây, gắn với vua chúa và mưa nguồn. Naga cuộn mình dưới đại dương vũ trụ, canh giữ điều thiêng liêng. Hai hình tượng, hai nguồn gốc riêng biệt. Nhưng cả hai đều nói lên điều này: người khắp châu Á nhìn thấy điều thiêng liêng trong hình dáng uốn lượn của loài rắn.

Hơn một nghìn năm qua, những hình tượng Naga đứng ở lối vào mỗi tháp Chăm. Chúng không đe dọa. Chúng canh giữ. Hậu duệ của Vasuki, người đã kiên nhẫn làm dây khuấy vũ trụ, vẫn đứng đó trên đất Việt Nam. Vẫn không rút lui. Vẫn bảo hộ.