Thác Gia Long
Trên dòng sông Sêrêpôk chảy qua vùng giáp ranh Đắk Lắk và Đắk Nông, có một cụm thác mà tên gọi đã gợi lên nhiều lớp lịch sử khác nhau.
Thác Gia Long, còn gọi là Đray Sáp Thượng, là một trong những thắng cảnh trên hệ thống ba thác Gia Long, Đray Nur và Đray Sáp của Tây Nguyên. Khu di tích trải rộng trên cả hai phía: xã Đray Sáp, huyện Krông Ana, tỉnh Đắk Lắk và xã Đắk Sôr, huyện Krông Nô, tỉnh Đắk Nông, bởi ranh giới hai tỉnh chạy thẳng qua vùng thác này.
Về giá trị di sản, thắng cảnh Đray Sáp Thượng được xếp hạng theo Quyết định số không một năm một nghìn chín trăm chín mươi chín của Bộ Văn hóa và Thông tin, ban hành ngày bốn tháng một năm một nghìn chín trăm chín mươi chín. Năm hai nghìn không trăm hai mươi ba, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đắk Lắk bàn giao hồ sơ thắng cảnh này cho Ủy ban nhân dân huyện Krông Ana để quản lý.
Về tên gọi Gia Long, nguồn bảo tàng và du lịch địa phương kể rằng vua Bảo Đại khi lên Đắk Lắk đã đến thác Đray Sáp Thượng và đặt tên mới là thác Gia Long, theo tên vị vua đầu tiên của triều Nguyễn. Đây là câu chuyện được nguồn địa phương và du lịch ghi lại, một lớp ký ức mang màu sắc hoàng triều phủ lên cái tên mà người Ê Đê và M'Nông đã gọi là Đray Sáp từ lâu đời.
Bây giờ hãy nhìn xuống nền đá quanh thác. Đây là nơi địa chất và nước cùng kể chuyện. Trang Trung Nguyên Healing mô tả thác Gia Long được hình thành khi dòng bazan từ núi lửa Nâm Blang phủ lên đá trầm tích. UNESCO công nhận vùng Công viên địa chất toàn cầu Đắk Nông là một cảnh quan chịu tác động mạnh của hoạt động núi lửa, tạo ra hang dung nham, miệng núi lửa và các thác nước. Vẻ đẹp ở đây không chỉ là nước đổ. Đó là kết quả của nước, đá và hàng triệu năm cùng tạo hình.
Quanh thác còn in dấu một giai đoạn đau của lịch sử. Từ năm một nghìn chín trăm ba mươi đến năm một nghìn chín trăm ba mươi ba, thực dân Pháp đã huy động dân phu và tù chính trị từ Nhà đày Buôn Ma Thuột để đục đá, mở đường vòng cung qua thác và bắc cầu treo qua sông Ea Krông. Mồ hôi và nước mắt của những người bị cưỡng bức đó đã in vào từng bậc đá dẫn xuống lòng thác.
Cạnh thác còn có Hồ Tắm Tiên, một lòng hồ tự nhiên khoảng tám mươi mét vuông, nằm yên tĩnh giữa những vòm cây rừng. Mặt nước trong vắt, đủ để nhìn thấy đáy đá bazan đen bóng phía dưới.
Thác Gia Long nằm trong khu du lịch Đray Sáp, phía Đắk Sôr, tỉnh Đắk Nông, và đây là một trong ba thác có thể kết hợp trong cùng một chuyến đi cùng Đray Nur và Đray Sáp. Cả nhà đến đây sẽ không đi thiếu cảnh.
Dòng Sêrêpôk khi chảy đến đây gặp nền bazan cứng và phải tìm lối vượt qua từng bậc đá, tạo ra chuỗi ghềnh và thác liên tiếp mà từ xa đã nghe tiếng nước đổ vang. Đứng trên bờ nhìn xuống, cả nhà sẽ thấy màu nước chuyển từ xanh đậm sang bọt trắng rồi lại trong vắt, cuộn theo từng hốc đá như chưa bao giờ chịu dừng lại.