Tượng cá chép hóa rồng
Ở bờ sông Hàn có một bức tượng cao bảy phẩy năm mét. Không phải tượng anh hùng. Không phải tượng thánh. Đó là một con cá chép đang trong khoảnh khắc hóa rồng.
Cá chép hóa rồng là một trong những hình ảnh lâu đời nhất trong văn hóa người Việt. Chuyện kể rằng cá chép phải vượt qua vũ môn, một cánh cửa trên trời, mới có thể hóa thành rồng. Không phải con cá nào cũng vượt được. Chỉ những con kiên trì bơi ngược dòng, không bỏ cuộc dù thác cao sóng dữ, mới đến được nơi đó. Và khi đến nơi, nó không còn là cá nữa.
Người Việt dùng hình ảnh này để nói về ước mơ. Về việc học hành, thi cử, vượt qua khó khăn để đổi đời. "Chép hóa rồng" là câu người ta nói khi muốn chúc ai đó đạt được điều gì thật lớn sau bao nhiêu năm cố gắng.
Bức tượng bên sông Hàn được đặt đúng tại khoảnh khắc chuyển hóa đó. Không phải khi còn là cá. Không phải khi đã thành rồng. Mà ngay giữa lúc đang biến đổi, khi đuôi cá chưa mất hẳn mà đầu rồng đã bắt đầu hiện ra. Đó là khoảnh khắc khó khắc tạc nhất, nhưng cũng là khoảnh khắc đẹp nhất.
Cả nhà thử hình dung bảy phẩy năm mét nghĩa là gì. Đứng dưới nhìn lên, tượng cao hơn hai tầng lầu. Vây cá xòe ra như cánh, miệng mở rộng, ánh mắt hướng thẳng về phía trước. Ở hai bên là sông Hàn và bầu trời Đà Nẵng. Buổi chiều, khi ánh nắng đổ xuống mặt sông, bóng tượng dài ra trên mặt nước, cứ như con cá đang thực sự bơi giữa dòng chảy và bầu trời.
Không phải ngẫu nhiên bức tượng được đặt ở đây, bên một dòng sông chảy ra biển. Sông Hàn là trục xương sống của Đà Nẵng. Thành phố lớn lên từ hai bờ sông này. Những cây cầu bắc qua, những tòa nhà mọc lên, những con đường mở rộng, tất cả đều bắt đầu từ dòng sông và lan ra hai phía.
Và Đà Nẵng vốn là một thành phố biết vươn lên. Từ một đô thị nhỏ bên cửa sông, thành phố này đã lớn ra, rộng ra, vươn ra tận biển. Những cây cầu mới bắc qua sông Hàn, những tòa nhà cao tầng mọc lên dọc bờ đông, những khu phố được xây dựng từ đất trống. Hình ảnh cá chép hóa rồng bên sông Hàn, theo cách đó, không chỉ là chuyện cổ tích. Nó là hình ảnh của chính Đà Nẵng.
Nếu cả nhà đứng bên tượng lúc trời bắt đầu tối, khi đèn đường lên và mặt sông lấp lánh, cả nhà sẽ thấy một điều thú vị. Bức tượng bằng bê tông và kim loại đó, dưới ánh đèn, bỗng trông như đang chuyển động. Như đang bơi. Như đang vươn lên.
Khoảnh khắc hóa rồng không bao giờ kết thúc.