Anh em sinh năm

Năm cậu bé giống nhau như năm giọt nước. Cùng một khuôn mặt, cùng một tiếng cười, cùng một dáng đi lũn cũn. Người trong làng nhìn hoài mà chẳng ai phân biệt nổi ai là anh, ai là em. Ấy vậy mà mỗi đứa lại giấu trong người một điều kỳ lạ, khác nhau hoàn toàn.

Người xưa kể rằng, mẹ của năm cậu bé, thuở còn con gái, một hôm gặp một vị thần cho một bông hoa lạ có năm cánh. Nàng nâng niu bông hoa ấy, rồi nuốt vào. Ít lâu sau, nàng sinh một lần được năm người con trai, giống hệt nhau, khỏe mạnh và lành lặn. Cả nhà mừng vui, đặt năm chiếc nôi kề bên nhau.

Năm anh em lớn lên, và cái lạ trong người từng đứa dần lộ ra.

Người anh cả có sức khỏe hơn người. Cậu vác được cả một quả núi trên vai mà mặt không đổi sắc. Người anh thứ hai thì mình đồng da sắt: gai đâm không thủng, dao chặt không đứt, ngã từ trên cao xuống cũng chẳng hề hấn gì. Người anh thứ ba có đôi mắt kỳ lạ. Chỉ cần ngồi yên một chỗ, vén làn mây trên trời ra, là cậu thấy hết mọi việc đang xảy ra khắp nơi, biết trước cả những chuyện sắp tới. Người anh thứ tư xuống nước bao lâu cũng được, chìm dưới sông cả ngày lẫn đêm mà vẫn thở đều như đang nằm trên giường. Còn người em út thì lại thân với lửa. Bước vào giữa đám lửa lớn, ngọn lửa liếm quanh người mà da chẳng nóng, tóc chẳng xém.

Từng cái tài lẻ ấy, đứng riêng ra, nghe chừng chẳng để làm gì. Người ngồi được dưới nước cả ngày thì để làm chi? Người vào lửa không cháy thì được ích gì? Trong làng, có người cười, bảo năm anh em nhà ấy mỗi đứa một tật lạ. Năm anh em chỉ cười hiền, chẳng nói lại. Họ thương nhau, quấn quýt bên nhau, chia nhau từng bữa cơm rau.

Rồi một ngày, người anh cả gánh củi lên tận kinh đô bán cho nhà vua. Với sức của cậu, mỗi chuyến gánh bằng cả chục người thường gánh gộp lại. Củi chất đầy kho vua, đầy đến mức tràn cả ra sân. Nhà vua thấy một chàng trai gánh khỏe đến vậy thì vừa lạ vừa ngại. Vua nghĩ bụng, người có sức phi thường thế này, để lâu e sinh chuyện. Chi bằng tìm cách thử cho ra nhẽ.

Ở nhà, người anh thứ ba vén mây nhìn lên, đã thấy hết ý vua. Cậu gọi bốn anh em lại, dặn khẽ. Từ nay vua sẽ ra hết thử thách này đến thử thách khác. Nhưng anh em mình đừng sợ. Vua tưởng chỉ có một người lên kinh, mà nhà mình lại có năm anh em giống hệt nhau. Thử thách nào hợp với tài của ai, thì người ấy ra thay. Vua sẽ chẳng bao giờ biết mình đang thử tới năm người khác nhau.

Lần thứ nhất, vua truyền lệnh. Chàng trai gánh củi phải xuống sông, ở dưới nước trọn một ngày một đêm, không được trồi lên. Vua chắc mẩm không ai chịu nổi. Nhưng lên kinh lần này lại là người anh thứ tư, người thân với nước. Cậu thong thả lội xuống dòng sông, ngồi khoanh chân dưới đáy, nghe cá bơi qua tai. Hết một ngày một đêm, mặt trời lại mọc, cậu bước lên bờ, quần áo ướt mà nét mặt tươi rói, như vừa đi tắm mát về. Vua trố mắt, không hiểu ra sao.

Lần thứ hai, vua nghĩ ra thử thách khó hơn. Vua cho chất một đống củi thật lớn giữa sân, châm lửa cháy rừng rực, rồi bảo chàng trai phải đứng giữa vòng lửa ấy cho tới khi lửa tàn. Ai ngờ, lần này ra kinh là người em út, người thân với lửa. Cậu ung dung bước vào giữa ngọn lửa. Lửa reo quanh cậu, bén cả vào vạt áo mà chẳng làm cậu hề gì. Cậu còn ngồi xuống, hơ tay thong thả như hơ bên bếp một chiều đông. Lửa tàn, cậu đứng dậy, phủi tro, mỉm cười bước ra. Cả sân rồng lặng ngắt.

Lần thứ ba, nhà vua vừa kinh ngạc vừa chưa cam lòng. Vua cho gọi hết quân lính cầm giáo cầm gươm ra, vây kín quanh chàng trai. Lần này, bước ra giữa vòng vây là người anh thứ hai, mình đồng da sắt. Giáo đâm vào người cậu thì cong cả mũi, gươm chặt xuống thì mẻ cả lưỡi, mà da cậu không xây xát một vết. Cậu vẫn đứng thẳng, hai tay buông xuôi, nhìn nhà vua bằng ánh mắt hiền lành.

Đến đây thì nhà vua chịu thua. Vua ngồi phịch xuống ngai, thở dài. Một người mà chịu được dưới nước cả ngày, lại vào lửa không cháy, lại gươm giáo không thủng, thì trên đời này làm gì có. Vua cho người dò hỏi tận nơi, mới vỡ lẽ. Thì ra ở làng quê nọ có năm anh em sinh cùng một lần, giống nhau như đúc, mỗi người một tài. Người khỏe khiêng núi, người mình đồng da sắt, người vén mây thấy trước mọi việc, người ở được dưới nước, người ở được trong lửa. Mỗi lần vua thử, là một người anh em khác nhau ra chịu thay.

Nhà vua ngẫm mà giật mình. Từng cái tài của mỗi đứa, tách riêng ra thì lạ lùng, có khi còn bị người ta chê là vô dụng. Người ngồi dưới nước, người đứng trong lửa, nghe qua thì biết dùng vào đâu. Vậy mà năm cái tài lẻ ấy ghép lại, vừa khít, vừa đủ để cả nhà che chở được cho nhau. Anh này gặp nạn thì đã có tài của anh kia đỡ. Không một người anh em nào là thừa. Không một cái tài nào là bỏ đi.

Nhà vua chẳng những thôi ý ngờ vực, mà còn đem lòng quý mến năm anh em. Vua mời cả nhà lên kinh. Người vua ưng nhất là người anh thứ ba, người vén mây thấy trước mọi việc, tinh khôn mà điềm đạm. Vua gả con gái cho cậu, rồi trao lại ngai vàng cho cậu trị vì. Còn vua thì rời ngai, lui về sống những ngày thong thả, nhẹ nhõm như vừa trút được một gánh lo mang nặng bấy lâu.

Năm anh em lại về bên nhau nơi mái nhà cũ, giống nhau như năm giọt nước, mỗi người vẫn giữ cái tài riêng của mình. Chiều chiều, họ ngồi quây quần bên mâm cơm rau, năm khuôn mặt giống hệt, năm tiếng cười giống hệt. Người ngoài nhìn vào vẫn chẳng phân biệt nổi ai là anh, ai là em. Chỉ có điều, giờ thì chẳng còn ai cười bảo mỗi đứa một tật lạ nữa. Bởi năm bàn tay ấy, khi chụm lại, đỡ được cả một mái nhà.