Vịnh Lăng Cô
Cả nhà thử tưởng tượng điều này nhé.
Tháng năm năm hai nghìn không trăm lẻ chín, tại một hội nghị ở thành phố Setúbal, Bồ Đào Nha, đại diện một câu lạc bộ đặc biệt gọi tên thành viên mới nhất của mình. Câu lạc bộ đó có tên tiếng Pháp là Club des Plus Belles Baies du Monde. Dịch ra tiếng Việt là Câu lạc bộ Vịnh đẹp nhất Thế giới. Và thành viên thứ ba mươi được kết nạp hôm đó là Vịnh Lăng Cô, Việt Nam.
Cùng trong câu lạc bộ đó là Vịnh Hạ Long. Là Vịnh Guanabara của Rio de Janeiro, Brazil. Là Vịnh Monterey của bang California, Mỹ. Vịnh Lăng Cô ngồi cùng mâm với những vịnh nổi tiếng nhất hành tinh.
Cả nhà mình hôm nay đang ở đây.
Vịnh Lăng Cô nằm tại huyện Phú Lộc, cách thành phố Huế khoảng sáu mươi lăm cây số về phía nam và cách Đà Nẵng chỉ hai mươi lăm đến ba mươi cây số về phía bắc. Nếu đi từ Huế vào Đà Nẵng, cả nhà gần như bắt buộc đi ngang qua đây. Và khi đi ngang qua, cả nhà sẽ hiểu tại sao thế giới đã kết nạp nơi này vào danh sách những vịnh đẹp nhất.
Người ta nói Lăng Cô có bộ tứ thiên nhiên hiếm có. Phía đông là biển Đông với bãi biển cát trắng dài khoảng mười cây số. Phía tây là Đầm Lập An, đầm phá nước lợ yên tĩnh với nhà bè nuôi hàu của ngư dân. Phía nam là dãy núi Bạch Mã với đỉnh cao một nghìn bốn trăm năm mươi mét. Phía bắc là Đèo Hải Vân cao bốn trăm chín mươi sáu mét. Bốn yếu tố thiên nhiên trong một tầm nhìn. Ít nơi nào trên thế giới có điều đó.
Nhưng để hiểu được vẻ đẹp của Lăng Cô, phải nói đến Đèo Hải Vân trước.
Đèo Hải Vân, người xưa còn gọi là Đèo Mây, dài khoảng hai mươi mốt cây số, cao bốn trăm chín mươi sáu mét. Đây là ranh giới tự nhiên giữa Thừa Thiên Huế và Đà Nẵng. Tên Hải Vân nghĩa là mây biển vì sương mù từ biển thường bao phủ đỉnh đèo. Đây là một trong những đoạn đường đèo đẹp nhất Việt Nam. Nhiều người khách nước ngoài lái xe máy xuyên Việt nói rằng khoảnh khắc vượt Đèo Hải Vân và nhìn xuống Vịnh Lăng Cô là khoảnh khắc đẹp nhất của cả chuyến đi.
Năm hai nghìn không trăm lẻ năm, Hầm Hải Vân dài sáu nghìn hai trăm tám mươi mét được hoàn thành. Hầm rút ngắn thời gian đi từ Huế xuống Đà Nẵng từ gần một tiếng qua đèo còn khoảng mười lăm phút qua hầm. Nhưng đi qua hầm thì mất đi toàn bộ cảnh đẹp.
Nhìn từ đỉnh Đèo Hải Vân xuống phía nam, cả nhà sẽ thấy Vịnh Lăng Cô nằm gọn dưới chân như một bức tranh. Bãi cát trắng dài, nước biển xanh, đầm phá phẳng lặng phía trong, và núi Bạch Mã xanh ngắt phía xa. Đó là cảnh tượng khiến thế giới công nhận đây là vịnh đẹp.
Bây giờ cả nhà mình xuống đến bờ biển. Bãi biển Lăng Cô dài khoảng mười cây số với cát trắng mịn và nước biển đặc biệt trong xanh. Nước trong xanh vì không có sông lớn nào đổ ra gần đây, ít phù sa, nên nước trong và sạch hơn nhiều bãi biển miền Trung. Cả nhà có thể tìm được góc biển yên tĩnh riêng tư vì Lăng Cô ít đông đúc hơn Đà Nẵng hay Phú Quốc rất nhiều.
Cách bãi biển khoảng năm cây số về phía tây là Đầm Lập An. Đây là đầm phá nước lợ yên tĩnh, trái ngược hoàn toàn với bãi biển sóng vỗ phía ngoài. Mặt đầm phẳng như gương, nhà bè của ngư dân nổi nhẹ trên mặt nước, tiếng mái chèo nhẹ nhàng. Người ta nuôi hàu trong đầm Lập An. Hàu Lăng Cô là đặc sản nổi tiếng nhất của vùng này, to béo và tươi ngon nhờ nước lợ giàu khoáng chất.
Cả nhà mình nhất định phải ăn hàu ở đây. Hàu tươi ăn sống với chanh và mù tạt, hoặc nướng mỡ hành, hoặc hấp gừng. Hàu tại đây ăn ngay tại bến còn tươi ngon hơn nhiều so với hàu mang ra thành phố.
Ngoài bãi biển và đầm phá, Lăng Cô còn có một cách đến đặc biệt mà ít khách nghĩ đến: đi tàu hỏa. Tuyến đường sắt Bắc Nam đi qua Lăng Cô, và đoạn từ Huế xuống Đà Nẵng là đoạn cảnh quan đẹp nhất của đường sắt Việt Nam. Tàu chạy sát biển, qua dưới chân đèo Hải Vân. Ga Lăng Cô là một trong những ga có cảnh quan đẹp nhất hành trình. Ngồi bên cửa sổ phía biển, cả nhà sẽ thấy cảnh đẹp mà chỉ đường sắt mới cho xem.
Cả nhà còn một điều nữa cần biết về Lăng Cô. Nó không chỉ là một điểm du lịch bình thường. Nó là thành viên chính thức của một câu lạc bộ quốc tế gìn giữ những vịnh đẹp nhất thế giới, thành lập năm một nghìn chín trăm chín mươi bảy tại Pháp. Để được mời vào, một vịnh không chỉ phải đẹp, mà còn phải mang trong mình một vẻ đẹp thiên nhiên hiếm có. Lăng Cô đã được chọn. Và khi đứng ở đây, cả nhà sẽ hiểu vì sao.
Vịnh Lăng Cô là nơi hiếm có. Biển, đầm, núi và đèo cùng nằm trong một tầm mắt. Buổi chiều, mặt đầm Lập An phẳng như gương hắt lên màu vàng cam của hoàng hôn, sóng biển ngoài kia vẫn rì rào, còn đỉnh Bạch Mã và đèo Hải Vân mờ dần trong sương. Đứng giữa khung cảnh ấy, cả nhà sẽ thấy cả một dải đất trời thu lại trong một hơi thở.