Vịnh Lăng Cô
Tháng năm năm hai nghìn không trăm lẻ chín, tại một hội nghị ở thành phố Setúbal, Bồ Đào Nha, đại diện một câu lạc bộ đặc biệt gọi tên thành viên mới nhất của mình. Câu lạc bộ đó có tên tiếng Pháp là Club des Plus Belles Baies du Monde. Dịch ra tiếng Việt là Câu lạc bộ Vịnh đẹp nhất Thế giới. Và thành viên thứ ba mươi được kết nạp hôm đó là Vịnh Lăng Cô, Việt Nam.
Cùng trong câu lạc bộ đó là Vịnh Hạ Long. Là Vịnh Nha Trang. Là Vịnh San Francisco của bang California, Mỹ. Vịnh Lăng Cô ngồi cùng mâm với những vịnh nổi tiếng nhất hành tinh.
Vịnh Lăng Cô thuộc thành phố Huế, cách trung tâm Huế khoảng sáu mươi lăm cây số về phía nam và cách Đà Nẵng chỉ hai mươi lăm đến ba mươi cây số về phía bắc. Ai đi từ Huế vào Đà Nẵng cũng gần như bắt buộc đi ngang qua đây. Và chỉ cần đi ngang qua một lần, người ta sẽ hiểu vì sao câu lạc bộ kia đã gọi tên nơi này.
Người ta nói Lăng Cô có bộ tứ thiên nhiên hiếm có. Phía đông là biển Đông với bãi biển cát trắng dài khoảng mười cây số. Phía tây là Đầm Lập An, đầm phá nước lợ yên tĩnh với nhà bè nuôi hàu của ngư dân. Xa hơn về phía tây, sau lưng đầm, là dãy núi Bạch Mã với đỉnh cao một nghìn bốn trăm năm mươi mét. Phía nam là Đèo Hải Vân cao bốn trăm chín mươi sáu mét. Bốn yếu tố thiên nhiên trong một tầm nhìn. Ít nơi nào trên thế giới có điều đó.
Nhưng để hiểu được vẻ đẹp của Lăng Cô, phải nói đến Đèo Hải Vân trước.
Đèo Hải Vân, người xưa còn gọi là Đèo Mây, dài khoảng hai mươi mốt cây số. Đây là ranh giới tự nhiên giữa Huế và Đà Nẵng. Tên Hải Vân nghĩa là mây biển vì sương mù từ biển thường bao phủ đỉnh đèo. Đây là một trong những đoạn đường đèo đẹp nhất Việt Nam. Nhiều người khách nước ngoài lái xe máy xuyên Việt nói rằng khoảnh khắc vượt Đèo Hải Vân và nhìn xuống Vịnh Lăng Cô là khoảnh khắc đẹp nhất của cả chuyến đi.
Năm hai nghìn không trăm lẻ năm, Hầm Hải Vân dài sáu nghìn hai trăm tám mươi mét được hoàn thành. Hầm rút ngắn thời gian vượt đoạn đèo này từ gần một tiếng qua đèo còn khoảng mười lăm phút qua hầm. Nhưng đi qua hầm thì mất đi toàn bộ cảnh đẹp.
Nhìn từ đỉnh Đèo Hải Vân xuống phía bắc, Vịnh Lăng Cô nằm gọn dưới chân như một bức tranh. Bãi cát trắng dài, nước biển xanh, đầm phá phẳng lặng phía trong, và núi Bạch Mã xanh ngắt phía xa. Một bức tranh như thế, đứng ngắm bao lâu cũng không thấy đủ.
Giờ thì xuống đến bờ biển. Bãi biển Lăng Cô trải dài với cát trắng mịn và nước biển đặc biệt trong xanh. Người ta bảo nước trong vì gần đây không có sông lớn nào đổ ra biển, ít phù sa, nên nước sạch hơn nhiều bãi biển miền Trung. Ở đây vẫn dễ tìm được một góc biển yên tĩnh riêng tư, vì Lăng Cô ít đông đúc hơn Đà Nẵng hay Phú Quốc rất nhiều.
Phía tây, ngay sau lưng thị trấn, là Đầm Lập An. Đây là đầm phá nước lợ yên tĩnh, trái ngược hoàn toàn với bãi biển sóng vỗ phía ngoài. Mặt đầm phẳng như gương, nhà bè của ngư dân nổi nhẹ trên mặt nước, tiếng mái chèo nhẹ nhàng. Người ta nuôi hàu trong đầm Lập An. Hàu Lăng Cô là đặc sản nổi tiếng nhất của vùng này, to béo và tươi ngon nhờ nước lợ giàu khoáng chất.
Chiều chiều, mùi hàu nướng bay theo gió lợ trên mặt đầm, gọi người đi đường ghé lại. Hàu có thể nướng mỡ hành, hoặc hấp gừng. Hàu tại đây ăn ngay tại bến còn tươi ngon hơn nhiều so với hàu mang ra thành phố.
Ngoài bãi biển và đầm phá, Lăng Cô còn có một cách đến đặc biệt mà ít khách nghĩ đến: đi tàu hỏa. Tuyến đường sắt Bắc Nam đi qua Lăng Cô, và đoạn từ Huế xuống Đà Nẵng được nhiều người xem là đoạn cảnh quan đẹp nhất của đường sắt Việt Nam. Tàu chạy sát biển, men theo sườn núi Hải Vân. Ngồi bên cửa sổ phía biển, hành khách sẽ thấy những cảnh mà chỉ đường sắt mới cho xem.
Còn một điều nữa cần biết về Lăng Cô. Nó không chỉ là một điểm du lịch bình thường. Nó là thành viên chính thức của một câu lạc bộ quốc tế gìn giữ những vịnh đẹp nhất thế giới, thành lập năm một nghìn chín trăm chín mươi bảy. Để được mời vào, một vịnh không chỉ phải đẹp, mà còn phải mang trong mình một vẻ đẹp thiên nhiên hiếm có. Lăng Cô đã được chọn.
Vịnh Lăng Cô là nơi hiếm có. Biển, đầm, núi và đèo cùng nằm trong một tầm mắt. Buổi chiều, mặt đầm Lập An phẳng như gương hắt lên màu vàng cam của hoàng hôn, sóng biển ngoài kia vẫn rì rào, còn đỉnh Bạch Mã và đèo Hải Vân mờ dần trong sương. Đứng giữa khung cảnh ấy, cả nhà sẽ thấy cả một dải đất trời thu lại trong một hơi thở.