Bản Hồ
Tiếng suối Mường Hoa róc rách dưới hàng cây. Sàn gỗ nhà người Tày ấm dưới chân. Mùi cơm lam chiều muộn nhẹ trong khói bếp. Đó là cách Bản Hồ đón khách.
Bản Hồ là một xã thuộc thị xã Sa Pa, tỉnh Lào Cai. Khác với những bản quanh thị trấn, Bản Hồ ở vùng thấp hơn nhiều. Theo Báo Lào Cai, từ trung tâm thị xã đi khoảng ba mươi cây số về hướng tây nam là tới. Suối Mường Hoa, dòng nước chảy qua các xã ruộng bậc thang Lao Chải, Tả Van, Hầu Thào, đến Bản Hồ thì đã ở phần hạ nguồn. Cũng vì thế không khí ở đây ấm hơn, mùa đông không lạnh buốt như Sa Pa, cảnh quan là thung lũng rộng, đồi thấp, nương lúa và những vạt cây ăn quả.
Cộng đồng chủ yếu ở Bản Hồ là người Tày. Báo Lào Cai cho biết người Tày ở Sa Pa cư trú tại các xã vùng thấp gồm Mường Bo, Liên Minh và Bản Hồ. Trong bản, nhà sàn gỗ của người Tày dựng trên đất bằng, xen kẽ một số nếp nhà trệt của người Dao. Nhà sàn người Tày có sàn cao, mái lợp, cầu thang gỗ; tầng dưới để công cụ, tầng trên là không gian sinh hoạt của gia đình.
Người Tày ở đây làm ruộng vùng thấp. Ruộng bậc thang không xếp tầng dày như trên Lao Chải, mà trải rộng theo thung lũng, đan với những vạt vườn. Phụ nữ Tày có nghề trồng bông, kéo sợi và dệt vải. Trong cộng đồng còn có những điệu múa, làn hát và nhạc cụ truyền thống được giữ qua nhiều đời.
Bản Hồ cũng là một trong những địa phương đầu tiên ở Sa Pa làm du lịch cộng đồng theo Báo Lào Cai. Từ khoảng đầu những năm hai nghìn, một vài gia đình bắt đầu mở cửa nhà sàn đón khách. Mô hình lan dần và đến nay nhiều hộ làm homestay. Khách lưu trú trong chính nhà sàn của người dân, ăn bữa cơm gia đình, đi bộ trong bản và ra ruộng. Báo Lào Cai mô tả đây là hình thức rất thích hợp với những ai muốn trải nghiệm sống trong nhà sàn và ăn các món ăn dân dã.
Trong xã Bản Hồ còn có thác Tả Trung Hồ. Theo Báo Lào Cai, thác nằm tại thôn Tả Trung Hồ, dòng nước bắt nguồn từ rừng già dãy Hoàng Liên. Nước đổ xuống trắng xóa như một dải lụa lớn, vắt qua đá xanh giữa rừng cây cao vút. Đến gần, cả nhà sẽ nghe tiếng thác ầm ào và thấy hơi nước mát lành bay lên trong nắng.
Một tấm vải treo trên hiên là nhiều giờ ngồi bên khung dệt của người phụ nữ Tày trong nhà. Sợi bông se thành chỉ, chỉ lên khung, từng đường tay đưa thoi qua lại cho đến khi thành tấm. Trong bản, tiếng dệt, tiếng giã gạo và tiếng trẻ con vẫn hòa với tiếng suối như tự bao đời.
Bản Hồ không phải là nơi đến nhanh rồi rời nhanh. Đây là nơi ngồi lại bên hiên nhà sàn, nghe suối Mường Hoa róc rách, nhìn khói bếp lên cao trong chiều muộn. Khi cả nhà ra về, bản vẫn ở đó giữa thung lũng, ấm áp và bình yên, như đã đứng yên bên dòng suối qua bao mùa lúa chín.