Bản Keo Lôm , Chợ phiên và cảnh quan đèo Điện Biên Đông
Huyện Điện Biên Đông là một trong những huyện nghèo nhất tỉnh Điện Biên. Xa xôi, đường đèo dốc, ít khách du lịch. Và chính ở đây, người dân Mông ở bản Keo Lôm đã làm điều gì đó thực tế và đáng chú ý: họ xây một cái chợ.
Không phải chợ theo kiểu truyền thống họp dưới gốc cây hay giữa bãi đất trống. Mà là chợ kiên cố, với đình chợ hai trăm ba mươi lăm mét vuông, khu gian hàng nông sản, khu sản phẩm OCOP, khu ẩm thực, khu thủ công mỹ nghệ và cả không gian văn hóa để người dân múa khèn Mông. Tổng diện tích hơn bốn nghìn một trăm mét vuông.
Chợ được đầu tư từ Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, tổng mức ba tỷ đồng. Khởi công tháng mười năm hai nghìn không hai mươi hai, hoàn thành tháng tư năm hai nghìn không hai mươi ba. Khai trương chính thức tháng chín năm đó.
Và từ đó, mỗi thứ bảy hằng tuần, chợ phiên Keo Lôm họp. Đó là hôm nay.
Cả nhà sẽ tự hỏi: có gì đặc biệt ở một cái chợ vùng cao? Câu trả lời không nằm ở danh sách hàng hóa. Nó nằm ở những người đến chợ.
Buổi sáng thứ bảy ở Keo Lôm, người Mông từ các bản quanh núi kéo về. Người phụ nữ mặc trang phục thêu tay sặc sỡ. Người đàn ông mang theo nông sản đặc sản của vùng cao. Trẻ em theo chân cha mẹ, mắt tròn nhìn những gian hàng. Tiếng khèn vang lên từ không gian văn nghệ. Người ta gặp nhau, mua bán, kể chuyện.
Đây là kiểu chợ mà nhiều vùng nông thôn Tây Bắc đã mất đi khi đô thị hóa. Ở Keo Lôm, nó vừa mới được tạo ra, hoặc đúng hơn là được trao lại một không gian xứng đáng.
Khi đi trong chợ, cả nhà sẽ thấy các gian hàng OCOP. Chương trình Mỗi xã một sản phẩm là chính sách nhà nước khuyến khích mỗi địa phương phát triển sản phẩm đặc trưng của mình. Ở Điện Biên Đông, những sản phẩm đó có thể là mật ong rừng, gạo nếp nương, thảo dược vùng cao, thổ cẩm thêu tay, do chính những người bán hàng trực tiếp làm ra.
Sau khi dạo chợ, nếu thời tiết thuận lợi, cả nhà có thể lên đỉnh Chóp Ly trên đèo Keo Lôm để ngắm cảnh. Đèo dài khoảng hai mươi cây số, quanh co theo địa hình. Lên đến đỉnh, khi trời quang, nhìn xuống là ruộng bậc thang và thung lũng. Và nếu may mắn và đến đúng thời điểm, có thể thấy biển mây.
Nhưng hãy nhớ chữ "nếu". Biển mây không đến theo lịch. Có hôm trời quang mây tạnh, có hôm núi giấu mình trong sương. Nếu trời trong, cả nhà sẽ thấy trùng điệp đèo núi trải dài. Nếu mây về, đó là món quà thiên nhiên tặng thêm.
Keo Lôm không có lịch sử hàng trăm năm như nhiều chợ phiên cổ ở Tây Bắc. Cái chợ kiên cố này mới chỉ hơn hai năm tuổi. Nhưng văn hóa người Mông ở đây thì có từ rất lâu. Nông sản của vùng đất này thì có. Và khát khao dựng nên một điểm giao lưu xứng đáng cho cộng đồng thì rất rõ ràng.
Hãy hình dung một sáng thứ bảy nơi rẻo cao. Tiếng khèn ngân trong gió, sắc thổ cẩm rực rỡ giữa chợ, và phía trên là cả một trời mây ôm lấy đỉnh Chóp Ly. Keo Lôm đang chờ cả nhà, ngay trên con đèo hùng vĩ của Điện Biên Đông.