Chiến Binh Arjuna

Đôi bàn tay ấy đã luyện tập từ khi còn là một cậu bé. Hàng nghìn buổi sáng, hàng nghìn mũi tên. Dây cung kéo căng, thả ra, kéo căng, thả ra, cho đến khi ngón tay biết việc phải làm mà không cần nghĩ.

Đó là đôi tay của Arjuna, người thứ ba trong năm anh em Pandava, con của thần Indra và bà Kunti. Tên ngài trong tiếng Phạn nghĩa là sáng ngời, là trong trắng. Người ta gọi ngài là Dhananjaya, là cung thủ giỏi nhất trên đời.

Thầy của ngài là Drona. Một hôm thầy treo con chim gỗ lên cành cao, rồi hỏi từng học trò thấy gì. Người thì thấy cây, người thì thấy bầu trời. Đến lượt Arjuna, ngài chỉ nói một câu: con chỉ thấy mắt con chim. Thầy mỉm cười. Đó là sự tập trung mà cả đời ngài mang theo.

Có một ngày tài năng ấy tỏa sáng trước mọi người. Vua Drupada mở hội kén rể cho con gái là Draupadi, gọi là lễ svayamvara. Thử thách rất khó: trên cao có con cá kim loại đang xoay, người dự thi không được nhìn thẳng, chỉ được nhìn hình nó phản chiếu trong bát nước dưới đất, rồi bắn trúng mắt cá.

Nhiều dũng sĩ lừng danh thử rồi bỏ cuộc. Arjuna khi ấy đang cải trang làm một người tu hành nghèo. Ngài bước lên, cúi nhìn mặt nước, nâng cung, và buông tay. Mũi tên bay lên, trúng đúng con mắt nhỏ xíu trên cao. Cả hội trường vỡ òa. Đó là Arjuna.

Nhưng có một buổi sáng, tài năng ấy không làm ngài thấy nhẹ lòng. Đó là buổi sáng tại cánh đồng Kurukshetra, trước trận chiến lớn nhất đời ngài.

Hai đạo quân dàn ra đối mặt nhau, đông đến không đếm xuể. Arjuna đứng trên chiếc xe ngựa của mình. Người đánh xe cho ngài là Krishna, người bạn thân thiết. Arjuna xin Krishna đưa xe ra giữa hai hàng quân, để ngài nhìn rõ những người mình sắp phải giao chiến.

Và ngài nhìn thấy họ.

Ngài thấy người thầy dạy cung ngày xưa. Ngài thấy ông Bhishma, người ông mà ngài kính yêu từ thuở bé. Ngài thấy anh em họ hàng, bạn bè cùng lớn lên. Bên kia chiến tuyến không phải là kẻ lạ. Đó là những gương mặt ngài đã yêu thương cả đời.

Đôi tay từng kéo cung vững vàng bỗng nặng trĩu. Arjuna không sợ chết. Điều ngài sợ là chiến thắng. Ngài nghĩ thầm: nếu thắng nghĩa là họ phải ngã xuống, thì thắng để làm gì? Ngài nhìn xuống đôi bàn tay mình. Đôi tay vẫn nhớ cách buông tên. Nhưng ngài không thể ra lệnh cho chúng. Cung Gandiva trong tay ngài như nặng thêm ngàn cân.

Trong giây phút ấy, Krishna đã ngồi xuống bên ngài và trò chuyện rất lâu. Cuộc trò chuyện đó dài và sâu, đủ để một ngày khác kể riêng. Điều ngài mang ra từ đó chỉ là một điều: ngài đứng dậy, nâng cung lên, và bước vào trận.

Trận chiến kéo dài mười tám ngày. Mười tám ngày dài như mười tám đời người. Arjuna chiến đấu, vì đó là việc ngài phải làm, dù mỗi ngày trôi qua trái tim ngài lại nặng thêm.

Đến ngày thứ mười bảy, ngài đối mặt với Karna.

Karna là một chiến binh vĩ đại, mạnh ngang với Arjuna, có lẽ là người duy nhất ngang sức ngài. Hai người giao đấu giữa cánh đồng. Rồi bánh xe ngựa của Karna lún xuống bùn mềm. Karna nhảy xuống, cố sức nhấc bánh xe khỏi vũng lầy.

Arjuna khựng lại một thoáng. Trước mặt ngài là một người không còn ở thế phòng bị. Nhưng đây là chiến trường, và Karna là đối thủ đáng gờm nhất. Krishna nhắc ngài đừng bỏ lỡ. Arjuna giương cung, đặt lên mũi tên Anjalikastra, và buông tay. Karna ngã xuống. Cánh đồng như nín thở.

Cuối cùng quân Pandava thắng trận. Nhưng không ai reo mừng. Cánh đồng phủ một sự im lặng nặng nề. Hàng triệu người đã nằm xuống, ở cả hai phía.

Rồi tới lúc làm lễ tưởng nhớ những người đã khuất bên dòng sông. Bà Kunti, mẹ của Arjuna, bước tới gần các con. Bà nói một điều mà bà đã giấu kín suốt đời.

Bà kể rằng khi còn là một thiếu nữ, trước khi lấy chồng, bà đã sinh một người con trai, cha là thần mặt trời Surya. Vì sợ điều tiếng, bà đặt đứa bé vào một chiếc giỏ mây và thả trôi theo dòng sông. Đứa bé ấy được một người đánh xe tên Adhiratha vớt lên nuôi nấng, đặt tên là Vasusena. Về sau, người ấy mang một cái tên khác.

Cái tên ấy là Karna.

Arjuna lặng đi. Karna là anh trai ngài. Người ngài vừa hạ trên cánh đồng là máu mủ ruột rà của ngài, là đứa trẻ năm xưa bị bỏ lại trên dòng nước trong một chiếc giỏ. Và bà Kunti nói thêm: trước trận chiến, Karna đã hứa với bà sẽ không giết bốn người em kia, để dù thế nào bà cũng còn lại năm người con trai.

Arjuna đã thắng. Và đây là cái giá của chiến thắng. Ngài đứng giữa cánh đồng đã yên tiếng vũ khí, lòng trĩu nặng một nỗi đau không gì gỡ ra được. Ngài đã làm điều mình phải làm. Nhưng ngài sẽ mang theo mất mát ấy suốt phần đời còn lại.

Câu chuyện của Arjuna đã đi rất xa, vượt núi vượt biển, chạm đến cả đất Việt. Năm một nghìn chín trăm bảy mươi hai, bản dịch tiếng Việt của Bhagavad Gita ra đời với tên Chí Tôn Ca, do ông Nguyễn Quỳnh dịch, Nhà Xuất Bản Quảng Hoá ấn hành. Trong những trang sách ấy, Arjuna nói lên nỗi lòng mình bằng tiếng Việt, như thể ngài đang ngồi rất gần ta.

Sử thi Mahabharata không kết thúc bằng tiếng reo hò chiến thắng. Nó kết thúc bằng một điều dịu dàng và khó hơn nhiều: có những lúc trong đời, ta phải làm điều mình phải làm, rồi học cách sống với mất mát của điều đó. Cánh đồng đã im lặng từ lâu. Và người cung thủ giỏi nhất trên đời đứng đó, vừa thắng, vừa khóc thương.