Đình Tân Đông
Đình Tân Đông không nổi tiếng vì lịch sử. Nó nổi tiếng vì hai cây bồ đề.
Ở ấp Gò Táo, xã Tân Đông, tỉnh Đồng Tháp, nơi trước đây thuộc huyện Gò Công Đông, tỉnh Tiền Giang, có một ngôi đình làng hơn trăm năm tuổi mà hai cây bồ đề đã biến thành điều kỳ lạ. Rễ cây buông xuống, bám vào tường, leo lên cột, phủ kín mặt tiền. Cái đình và cái cây đã lớn cùng nhau đến mức bây giờ không thể tách ra nếu không phá cả hai.
Đình được xây dựng ban đầu vào năm một nghìn chín trăm linh một. Năm một nghìn chín trăm linh tư, một trận bão làm hư hại nặng. Từ năm một nghìn chín trăm linh năm đến năm một nghìn chín trăm linh bảy, đình được dựng lại hoàn chỉnh tại vị trí hiện nay, rộng năm trăm ba mươi tám mét vuông. Mặt tiền có năm cửa vòm. Phía trên là mảng cuốn thư khắc năm một nghìn chín trăm linh bảy, mà cả nhà có thể nhìn thấy ngay khi đứng trước đình.
Tên gọi của đình đã thay đổi theo lịch sử. Khi mới lập, đình mang tên làng Tân Niên Đông, thuộc Tổng Hòa Lạc Thượng, tỉnh Gò Công cũ. Đến tháng tư năm một nghìn chín trăm bảy mươi chín, xã đổi thành Tân Đông, và đình theo đó được gọi là đình Tân Đông.
Về kiến trúc, đình có bố cục gồm võ ca, đình chánh và nhà khói. Võ ca lợp ngói âm dương, đình chánh dựng theo lối tứ trụ với cột cao năm phẩy năm mét. Nhà khói đã hư hại trong chiến tranh. Hằng năm đình giữ nhịp lễ làng đều đặn. Lễ kỳ yên vào ngày mười sáu tháng hai âm lịch, hạ điền ngày mười sáu tháng năm, thượng điền ngày mười sáu tháng tám, và lễ cúng cuối năm ngày mười sáu tháng mười một. Đây là nhịp sinh hoạt cộng đồng của làng, đã duy trì qua nhiều thế hệ.
Đình thờ Thành Hoàng Bổn Cảnh, tức tiền nhân có công mở đất, theo truyền thống làng quê Nam Bộ. Đó là nơi người làng gửi gắm lòng biết ơn với đất, với trời, và với những người đi trước.
Khoảng năm một nghìn chín trăm tám mươi sáu, khi phần võ ca xuống cấp, hai cây bồ đề mọc phía trước đình bắt đầu buông rễ bám vào tường và cột. Rễ ôm lấy cột kèo, hai gốc bồ đề vừa ôm vừa chống đỡ ngôi đình. Không ai trồng chúng để làm cảnh. Chúng tự tìm đến và tự quyết định ở lại.
Đình được công nhận di tích lịch sử và văn hóa cấp tỉnh vào năm hai nghìn mười. Sau đó, đình được trùng tu và tôn tạo với tổng mức đầu tư hơn hai phẩy bảy mươi mốt tỷ đồng. Điều đáng quý nhất là việc trùng tu vẫn giữ lại bức tường chính diện cũ, tức là giữ lại cả hai cây bồ đề và hệ rễ đang bám vào đó.
Cái lạ nhất ở Đình Tân Đông không phải kiến trúc, không phải lịch sử, không phải bồ đề. Cái lạ nhất là sự chấp nhận. Người ta không chặt cây, không phá rễ. Người ta để cây bồ đề lớn cùng đình. Và bây giờ, sau hơn ba mươi năm, cây và đình đã trở thành một thứ không thể tách rời.