Chùa Long Sơn
Cả nhà đang đứng trước một trong những ngôi chùa nổi tiếng nhất Nha Trang: Chùa Long Sơn. Nhưng trước khi bước vào, hãy cảm nhận một điều. Phía ngoài là trục đường đông đúc của đô thị biển. Phía trong là không gian khác hẳn. Cây xanh, mái ngói, tiếng chim, và một sự yên lặng khác với yên lặng bình thường. Đây là một trong những chức năng của ngôi chùa giữa phố: tạo ra một khoảng lặng giữa nhịp sống không ngừng.
Chùa Long Sơn nằm dưới chân Hòn Trại Thủy, ngay trong lòng thành phố Nha Trang, tại số hai mươi hai đường hai mươi ba Tháng Mười. Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam giới thiệu đây là một thắng cảnh chùa nổi tiếng của Khánh Hòa.
Theo các nguồn du lịch và Phật giáo hiện có, chùa có lịch sử từ cuối thế kỷ mười chín. Tên gọi cũ thường được ghi là Đăng Long Tự, do Hòa thượng Thích Ngộ Chí khai sơn khoảng năm một nghìn tám trăm tám mươi sáu trên chính ngọn đồi Trại Thủy phía sau. Sau trận bão lớn năm một nghìn chín trăm, chùa được dời xuống chân đồi và lấy tên mới là Long Sơn. Cục Du lịch Quốc gia ghi nhận chùa được xây dựng mới vào năm một nghìn chín trăm bốn mươi với kiến trúc và điêu khắc mang dấu ấn thời hiện đại. Vì vậy ngôi chùa trước mắt cả nhà không hoàn toàn cổ, mà là kết quả của nhiều lần xây dựng và chỉnh sửa qua hơn một thế kỷ gắn bó với đất Nha Trang.
Chùa Long Sơn vẫn là cơ sở Phật giáo đang hoạt động, không chỉ là điểm tham quan. Tiếng tụng kinh, hương trầm lan nhẹ, bóng áo nâu thoáng qua trong chánh điện, tất cả là phần sống động của nơi này.
Sau khi dạo qua chánh điện, cả nhà sẽ bắt đầu leo lên. Nguồn du lịch và báo chí Phật giáo nêu con đường lên khu tượng Phật trắng có khoảng một trăm chín mươi ba bậc cấp. Không phải ít. Cả nhà cứ đi chậm, có thể dừng nghỉ ở các điểm giữa đường, không cần vội.
Khoảng giữa đường, cả nhà sẽ gặp tượng Phật Tổ nhập Niết Bàn. Đây là hình ảnh Đức Phật nằm trong tư thế thanh thản hoàn toàn. Phía sau tượng, theo các nguồn mô tả, có phù điêu khắc hình ảnh bốn mươi chín đệ tử và tỳ kheo. Đây là một điểm dừng phù hợp để nghỉ chân và quan sát.
Cao hơn một chút là Đại Hồng Chung. Nguồn du lịch ghi quả chuông cao khoảng hai mét hai và nặng khoảng một nghìn năm trăm kilôgam. Đây là quà của Phật tử Huế dâng tặng năm hai nghìn lẻ hai theo một số nguồn. Khi đứng trước quả chuông lớn như vậy, cả nhà hãy dừng lại, nhìn và cảm nhận. Một quả chuông cao hơn người lớn, nặng bằng một chiếc xe ô tô, lại rung lên bằng âm thanh thuần khiết nhất.
Và rồi cả nhà lên đến điểm cao nhất: khu tượng Kim Thân Phật Tổ. Đây là tượng Phật màu trắng mà từ nhiều góc của Nha Trang cũng nhìn thấy nổi bật trên đồi xanh. Nguồn du lịch ghi tượng cao khoảng hai mươi bốn mét, đặt trên đài sen.
Đài sen không chỉ là bệ đỡ thông thường. Theo trang Phật giáo Việt Nam, đài sen có chạm khắc chân dung của Hòa thượng Thích Quảng Đức và sáu vị hòa thượng khác đã tự thiêu trong biến cố Phật giáo năm một nghìn chín trăm sáu mươi ba. Đây là chi tiết lịch sử ít ai ngờ đến khi lần đầu đứng trước tượng Phật trắng khổng lồ ấy.
Từ khu tượng trên đồi, cả nhà nhìn xuống thành phố Nha Trang trải rộng đến tận mép biển. Ngói đỏ, mái nhà, dòng xe nhỏ như kiến dưới kia, rồi xa hơn là dải xanh biếc của vịnh. Ngôi chùa ngồi im lặng giữa tất cả, không tranh với phố, không tranh với biển, chỉ giữ riêng một khoảng trời cho ai cần đứng lại một lúc.