Chùa Phật Tích Trúc Lâm Bản Giốc
Có những nơi mà vị trí chính là thông điệp.
Chùa Phật Tích Trúc Lâm Bản Giốc được xây tựa vào sườn núi Phia Nhằm, cách thác Bản Giốc khoảng năm trăm mét và hướng chính nhìn ra toàn cảnh thác. Bên phải là núi. Phía trước là sông Quây Sơn. Xa hơn là đường biên giới.
Đây là ngôi chùa đầu tiên được xây dựng trên mảnh đất biên cương phía Bắc Tổ quốc, theo giới thiệu của Trung tâm Thông tin Xúc tiến Du lịch Cao Bằng. Chùa được khánh thành ngày mười lăm tháng mười hai năm hai nghìn không trăm mười bốn. Chủ tịch nước Trương Tấn Sang dự đại lễ khánh thành do Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam tổ chức tại xã Đàm Thủy, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng.
Chùa tọa lạc trên diện tích khoảng ba héc ta, gồm khu đền chính, khu cảnh quan và hệ thống bậc thang kết nối các khu vực trên sườn núi.
Khi đi lên từ cổng Tam quan, điều cả nhà nhìn thấy đầu tiên là kiến trúc. Chùa được xây theo phong cách thuần Việt: kết cấu gỗ lim, gạch ngói cổ truyền, mái đao truyền thống và câu đối bằng tiếng Việt. Không có mái cong Trung Hoa, không có mái dốc Pháp. Đây là lựa chọn có chủ ý, phản ánh ý nghĩa văn hóa và biểu tượng của công trình ở vùng biên.
Điểm nhấn của chùa là lầu chuông Đại hồng chung Thiên Bảo. Quả chuông đồng nặng một rưỡi tấn, treo trong lầu chuông riêng. Tiếng chuông từ đây vọng ra sông Quây Sơn và những cánh đồng biên giới.
Trong khu thờ tự có tòa Tam Bảo, nhà thờ Tổ, nhà thờ Mẫu và khuôn viên tượng Quan Âm Bồ Tát. Cổng thông tin du lịch Cao Bằng còn ghi nhận thêm nhà thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đại tướng Võ Nguyên Giáp, tạo thành sự giao thoa giữa tâm linh và lịch sử cách mạng tại một điểm.
Một hạng mục đáng chú ý là đền thờ anh hùng Nùng Trí Cao, biểu tượng văn hóa thế kỷ mười một của vùng đất Cao Bằng. Ngôi đền nhỏ nằm trong khuôn viên chùa, nhắc nhớ rằng mảnh đất biên cương này đã có người Việt gắn bó từ hàng nghìn năm trước.
Khi cả nhà đứng ở sân chùa nhìn ra ngoài, toàn cảnh hiện ra: thác Bản Giốc, đồng ruộng, núi non và cây xanh trải dài đến đường biên. Hai thứ thường được xem là khác nhau, tâm linh và cảnh quan thiên nhiên, ở đây nằm cạnh nhau trong cùng một tầm mắt.
Chùa Phật Tích Trúc Lâm Bản Giốc không chỉ là nơi lễ bái. Nó là một tuyên bố kiến trúc rằng người Việt Nam có mặt ở đây, ở rìa cực Bắc của Tổ quốc, không chỉ bằng đồn binh mà còn bằng ngôi chùa.