Chùa Phước Hưng
Người Sa Đéc quen gọi ngôi chùa này là chùa Hương. Cái tên giản dị, nhưng đằng sau là cả một lớp lịch sử của cộng đồng Phật giáo và cư dân Minh Hương ở một đô thị đồng bằng lâu đời.
Tên chính thức là Chùa Phước Hưng, tọa lạc trên đường Hùng Vương tại trung tâm Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp. Địa chỉ số nhà cũ là bốn trăm sáu mươi mốt, thuộc Phường Một cũ của thành phố Sa Đéc. Từ ngày một tháng bảy năm hai nghìn không trăm hai mươi lăm, khu vực này thuộc phường Sa Đéc theo sắp xếp hành chính mới của tỉnh Đồng Tháp.
Tên gọi chùa Hương, theo nguồn Phật giáo Đồng Tháp, gắn với chùa Minh Hương. Năm một nghìn tám trăm bốn mươi sáu, chùa Minh Hương do Hòa thượng Như Diệu dựng nhập chung với Phước Hưng. Vì vậy khi nghe người địa phương nói chùa Hương Sa Đéc, đó chính là Phước Hưng cổ tự.
Chùa được khai sơn năm một nghìn tám trăm ba mươi tám bởi Hòa thượng Thích Minh Phước, hiệu Tư Trung. Đến năm một nghìn tám trăm bảy mươi hai, chùa được dời về vị trí hiện nay trên đường Hùng Vương, nơi nó vẫn đứng cho đến hôm nay.
Khi nhìn phần mái chùa, nguồn Phật giáo Đồng Tháp mô tả có tám mái, hai cấp, lợp ngói âm dương, trang trí các hình long lân quy phụng và hoa lá chim muông. Cách trang trí này tạo cảm giác vừa giống đình làng Nam Bộ, vừa giữ không khí Phật giáo cổ kính. Đó là dấu ấn của sự kết hợp hài hòa giữa văn hóa Việt và Hoa trong một ngôi chùa cộng đồng.
Bên trong, không gian mở ra từng lớp theo kiểu chùa cổ Nam Bộ. Từ Đông lang qua tổ điện có hoành phi ghi Bát nhã đường, rồi đến sân giữa với hồ sen trắng, phong lan và cây kiểng đứng lặng. Khoảng sân đó không chỉ là chỗ nghỉ chân mà là khoảng thở giữa các khối nhà, nơi ánh sáng và hương hoa tạo thành một phần của kiến trúc trước khi người ta bước vào chánh điện.
Trong chánh điện, tượng Phật A Di Đà làm bằng đất sét không nung, thếp vàng, đã hơn một trăm năm mà theo nguồn Phật giáo Đồng Tháp vẫn vững chắc nguyên vẹn. Bên cạnh là tượng Hộ pháp bằng đồng nặng trên ba mươi kilôgam. Và ở đó còn có chiếc mõ tụng kinh hình song ngư từ năm một nghìn tám trăm tám mươi tám, một pháp khí cổ hiếm gặp mà mỗi lần gõ lên, tiếng trầm vang qua mấy lớp không gian.
Giá trị văn bản của chùa Phước Hưng cũng đáng chú ý không kém. Bài khảo cứu Hán Nôm của tác giả Phan Nguyễn Kiến Nam đăng trên trang Quảng Đức ghi chùa còn nhiều bản kinh khắc gỗ, mười sáu tấm hoành phi và mười chín cặp câu đối, trong đó có nhiều văn bản có niên đại cao như Nhâm Ngọ năm một nghìn tám trăm tám mươi hai và Ất Dậu năm một nghìn tám trăm tám mươi lăm. Khi đứng trước những hàng chữ Hán Nôm khắc gỗ đó, ta đang nhìn vào những tấm ký ức mà người xưa gửi vào đó cả niềm tin, học vấn và ước vọng của một thời.
Chùa Phước Hưng vẫn là một cơ sở Phật giáo đang sinh hoạt tích cực. Nguồn Phật giáo Đồng Tháp ghi năm hai nghìn không trăm hai mươi lăm, tại đây có lễ tưởng niệm Hòa thượng khai sơn và dâng pháp y trong mùa Vu Lan. Ban Tôn giáo Chính phủ từng ghi nhận Thượng tọa Thích Chơn Trí, với tư cách trụ trì Chùa Phước Hưng, đã vận động nhiều hoạt động từ thiện và hỗ trợ cộng đồng trong giai đoạn khó khăn năm hai nghìn không trăm hai mươi. Câu chuyện của chùa vì vậy không chỉ dừng lại ở lịch sử, mà tiếp tục sống trong đời sống cộng đồng hôm nay.
Chùa Hương Sa Đéc là nơi để dừng lại, quan sát kỹ và lắng nghe. Từ tấm mõ song ngư gõ lên vang tiếng trầm, đến những hàng chữ Hán Nôm khắc gỗ đứng im hàng thế kỷ, mỗi thứ đều kể một câu chuyện riêng về cộng đồng đã sống, tin và gìn giữ ở vùng đất này suốt gần hai trăm năm qua.