Chùa Tuyên Linh
Có những ngôi chùa là nơi thờ tự. Có những ngôi chùa là giao điểm của lịch sử. Chùa Tuyên Linh là cả hai.
Ngôi chùa tọa lạc tại xã Minh Đức, huyện Mỏ Cày Nam, theo địa chỉ hiện được các nguồn du lịch Bến Tre công bố. Cổng thông tin du lịch Vĩnh Long ghi chùa nằm sát rạch Tân Hương, trên đường từ cái Bần đi Phú Khánh. Chùa được xây dựng từ năm Tân Dậu một nghìn tám trăm sáu mươi mốt, dưới triều Tự Đức năm thứ mười bốn. Tên ban đầu được MyBenTre ghi là Tiên Linh bản tự, còn nguồn Vĩnh Long ghi là Tiên Linh tự.
Người trụ trì đầu tiên, theo Cổng thông tin du lịch Vĩnh Long, là Hòa thượng Khánh Phong. Đến năm một nghìn chín trăm lẻ bảy, một vị tăng trẻ tên Lê Khánh Hòa, pháp danh Thích Như Trí, quê xã Phú Lễ, huyện Ba Tri, về trụ trì. Và từ đó, chùa Tiên Linh bắt đầu một chương mới.
Hòa thượng Lê Khánh Hòa không chỉ giảng kinh. Ông mở rộng việc thuyết giảng giáo lý Phật giáo, đào tạo môn sinh và dần trở thành một trong những người tiên phong của phong trào chấn hưng Phật giáo Nam Bộ đầu thế kỷ hai mươi. Theo Cổng thông tin du lịch Vĩnh Long, ông là người sáng lập Nam Kỳ Phật học hội và Lưỡng Xuyên Phật học hội, làm chủ bút tạp chí Từ bi âm và giám đốc Phật học tùng thư. Đây không phải những chức vụ trang trí; đây là những tổ chức và tạp chí có vai trò thực sự trong việc canh tân và phổ biến Phật giáo ở vùng Nam Kỳ.
Năm một nghìn chín trăm ba mươi, nhân dịp chùa được trùng tu, Hòa thượng Lê Khánh Hòa đổi tên Tiên Linh tự thành Tuyên Linh tự. Từ đó ngôi chùa mang cái tên mà người dân Bến Tre vẫn gọi cho đến tận hôm nay.
Rồi đến một buổi cuối năm một nghìn chín trăm hai mươi sáu. Theo tài liệu của Ban Nghiên cứu lịch sử Đảng tỉnh Đồng Tháp, khoảng cuối năm đó cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc cùng một vị cao tăng chùa Từ Đàm ở Huế ghé lại. Hai người tá túc tại chùa Tuyên Linh một thời gian. MyBenTre ghi rõ hơn: giai đoạn cuối năm Bính Dần một nghìn chín trăm hai mươi sáu, đầu năm Đinh Mão một nghìn chín trăm hai mươi bảy, cụ đến chùa để gặp Hòa thượng Lê Khánh Hòa.
Cụ Nguyễn Sinh Sắc là ai? Ông là thân sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh, một nhà nho đã rời bỏ con đường làm quan để đi khắp Nam Kỳ trong những năm cuối đời. Ông mang theo kiến thức Đông y để chữa bệnh cho người dân, và mang theo tấm lòng yêu nước trong bối cảnh đất nước bị thực dân đô hộ. Trong thời gian lưu trú tại chùa Tuyên Linh, theo Cổng thông tin du lịch Vĩnh Long, cụ được Hòa thượng Lê Khánh Hòa bảo bọc, mở lớp dạy học, xem mạch và bốc thuốc cho người dân trong vùng.
Cuộc gặp gỡ ấy là một giao điểm lịch sử nhỏ nhưng đáng nhớ. Hai người trí thức Nam Bộ, mỗi người đi một con đường khác nhau, nhưng cùng trăn trở với đất nước trong giai đoạn cuối thế kỷ mười chín sang đầu thế kỷ hai mươi, đã gặp nhau tại một ngôi chùa ven rạch Tân Hương.
Dấu ấn của cụ Nguyễn Sinh Sắc tại chùa Tuyên Linh đã được ghi nhận bằng một công trình mới. Ngày mười lăm tháng mười hai năm hai nghìn không trăm hai mươi, lễ khánh thành Khu lưu niệm cụ Nguyễn Sinh Sắc tại di tích quốc gia chùa Tuyên Linh được tổ chức. Công trình có tổng diện tích hơn chín nghìn mét vuông.
Chùa Tuyên Linh cũng mang trong mình lớp lịch sử kháng chiến. Thời kháng chiến chống Pháp, chùa là cơ sở nuôi giấu cán bộ cách mạng. Trong những năm trước Đồng Khởi, vùng Tân Hương và Minh Đức vẫn là nơi có phong trào mạnh. Các cơ quan Huyện ủy Mỏ Cày và Tỉnh ủy Bến Tre từng trú đóng tại đây.
Năm một nghìn chín trăm chín mươi bốn, Bộ Văn hóa và Thông tin chính thức công nhận chùa Tuyên Linh là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.
Đứng trong khuôn viên ấy hôm nay, cả nhà có thể hình dung mái chùa rêu phong bên dòng rạch Tân Hương. Nơi một nhà nho già từng ngồi xem mạch bốc thuốc. Nơi một vị tăng trẻ từng mở tạp chí để thức tỉnh cả một thế hệ. Lịch sử không chỉ nằm trong sách vở; đôi khi nó lặng lẽ ngồi bên mái hiên một ngôi chùa nhỏ ở Bến Tre.