Cồn Ốc

Trên sông Hàm Luông, có một cồn mang tên Ốc. Tên gọi đó đến từ một chi tiết rất nhỏ: ngày xưa, khi dải đất phù sa vừa nổi lên khỏi mặt nước, những con ốc viết nước ngọt bám vào các cây mới nhú theo và ở lại. Rồi phù sa tiếp tục bồi, cây cao lên, rễ sâu thêm, và người dân theo đó mà đến khai hoang, trồng dừa, làm vườn và dựng xóm. Đây là cách nguồn du lịch địa phương giải thích tên cồn, một câu chuyện giản dị mà gợi lên cả một quá trình hình thành của vùng đất đồng bằng.

Cồn Ốc, còn gọi là Cồn Hưng Phong, là cù lao nằm giữa sông Hàm Luông. Trước khi sắp xếp hành chính, cồn thuộc xã Hưng Phong, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre. Sau sắp xếp, Hưng Phong cũ đã sáp nhập vào xã Phước Long, tỉnh Vĩnh Long theo thông tin từ UBND xã Phước Long và báo Công an Nhân dân. Tên Cồn Ốc vẫn là cách gọi quen của người dân và du khách khi nhắc đến vùng đất này.

Cồn Ốc nằm cách thành phố Bến Tre khoảng mười hai đến mười ba cây số đường bộ, rồi sang cồn bằng phà qua Hưng Phong. Đường thủy theo sông Hàm Luông thì dưới mười cây số từ thành phố. Cách đến chỉ thêm vào cảm giác: con phà nhỏ đưa cả nhà từ bờ ồn ào sang một không gian hoàn toàn khác.

Điều đặc biệt của Cồn Ốc không phải là một điểm tham quan cụ thể, mà là không gian dừa. Nguồn du lịch Bến Tre ghi xã Hưng Phong từng có trên hai mươi giống dừa, trong đó có dừa xiêm xanh và dừa xiêm dứa mang chỉ dẫn địa lý. Tài liệu năm hai nghìn mười chín ghi diện tích dừa toàn xã Hưng Phong là sáu trăm mười bảy phẩy ba héc ta, phần lớn diện tích đất cù lao là dừa và vườn cây. Đi trên đường làng Cồn Ốc, hai bên là tán dừa xanh rủ bóng xuống đường, mặt trời lọt qua từng khoảng hở, là hình ảnh mà báo Đồng Khởi mô tả đơn giản nhất: "đất cồn rợp bóng dừa".

Nhưng điểm thuyết minh có giá trị nhất ở Cồn Ốc không phải vẻ đẹp cảnh quan, mà là nghề đan giỏ cọng dừa. Báo Đồng Khởi năm hai nghìn mười tám ghi nghề này ở Hưng Phong đã phát triển hơn hai mươi năm, có từng có hơn sáu trăm hộ duy trì. Đây là nghề của phụ nữ và người già, gắn với sản phẩm thủ công từ cọng dừa: giỏ, túi xách, giỏ đựng trái cây, đồ trang trí. Một chiếc giỏ cọng dừa không chỉ là sản phẩm, mà là một câu chuyện về cách người miền Tây tận dụng tất cả những gì cây dừa cho, từ trái đến lá, từ gáo đến cọng.

Khi ghé một cơ sở đan giỏ đang hoạt động, cả nhà có thể xem người thợ làm từng công đoạn bằng tay: tách cọng, phơi khô, uốn thành hình, kết lại bằng mối nút. Mỗi khâu đều cần kỹ năng tích lũy nhiều năm, và nhìn đôi tay người thợ làm quen việc mới thấy giá trị thật sự của một chiếc giỏ cọng dừa.

Cồn Ốc là du lịch cộng đồng. Cả nhà đang bước vào không gian sản xuất và sinh sống thực tế của người dân, không phải một khu vui chơi có cổng và vé. Điều đó tạo nên sự khác biệt: mọi thứ ở đây đều là thật, và sự chân thật đó chính là điều hiếm có nhất.

Quy hoạch huyện Giồng Trôm đã xác định Cồn Ốc là điểm du lịch sinh thái cộng đồng gắn với canh tác dừa, thủ công mỹ nghệ và phong tục làng quê Nam Bộ. Nghĩa là tương lai của cồn được định hướng rõ ràng. Nhưng hiện tại, Cồn Ốc vẫn là không gian làng quê nguyên gốc, chưa bị làm lại cho khách du lịch.

Tài liệu quy hoạch huyện Giồng Trôm cũng nhắc đến rủi ro biến đổi khí hậu, khô hạn và xâm nhập mặn đang ảnh hưởng đến tỉnh Bến Tre cũ, trong đó có Hưng Phong và Cồn Ốc. Điều đó có nghĩa là những vườn dừa xanh mát này không phải điều hiển nhiên. Chúng đứng vững nhờ sự chăm sóc của người trồng, và cũng đang phải đối mặt với những thách thức của môi trường. Khi uống nước dừa tươi từ vườn Cồn Ốc, cả nhà đang uống một thứ nước có câu chuyện đằng sau: của đất, của sông, của người và của một nền nông nghiệp đang thích nghi với biến đổi khí hậu.