Cồn Chim - du lịch cộng đồng trên sông Cổ Chiên
Từ Trà Vinh cũ, phải qua một chuyến phà vượt sông Cổ Chiên mới đến được Cồn Chim. Chuyến phà ngắn đó, vừa đủ thời gian để không khí chuyển sang, mùi sông nước nổi lên, nhịp sống chậm lại. Bên kia là một cù lao không có đường to, không có khách sạn, không có cổng soát vé. Bên kia là một cộng đồng đang làm du lịch bằng chính đời sống của mình.
Cồn Chim nằm giữa dòng Cổ Chiên, thuộc xã Hòa Minh, huyện Châu Thành cũ của tỉnh Trà Vinh, nay thuộc tỉnh Vĩnh Long sau thay đổi địa giới hành chính. Cù lao có diện tích tự nhiên khoảng sáu mươi héc ta, trong đó ba mươi bốn héc ta là đất nông nghiệp. Khoảng hơn hai trăm người dân sống trên cồn này.
Cái tên Cồn Chim có một giải thích dân gian đáng kể. Người dân lâu năm kể rằng ngày trước cồn là nơi trú ngụ của nhiều loài chim, sáng bay đi kiếm ăn, chiều tối bay về. Vì thế người dân quen gọi là Cồn Chim. Đây là câu chuyện dân gian, không phải tài liệu địa danh học chính thức, nhưng nó phác ra được cái yên tĩnh nguyên thủy của vùng đất.
Cồn Chim được xây dựng thành điểm du lịch cộng đồng theo hướng thuận thiên. Không có ý nghĩa bóng bẩy trong khái niệm đó; nó có nghĩa thực tế và cụ thể. Khi mùa nước mặn đến, từ khoảng tháng ba đến tháng chín, người dân nuôi tôm và cua vì nước mặn thuận lợi cho hai loài này. Khi nước ngọt trở lại, họ trồng lúa và khai thác tôm cá tự nhiên trong kênh rạch quanh cồn. Đó là nhịp luân phiên tôm và lúa theo từng mùa, theo từng dòng nước. Đó là cách người dân Cồn Chim đọc và sống theo nhịp sông nước.
Khi cả nhà vào cồn, sẽ không thấy một khu dịch vụ tập trung bán vé vào cổng. Thay vào đó là nhiều hộ gia đình, mỗi hộ phục vụ một trải nghiệm riêng. Mỗi hộ ở Cồn Chim kinh doanh một mặt hàng. Có nhà giữ bếp xưa, có nhà cho uống sương sâm hay dừa tươi tại vườn, có nhà dẫn khách câu cua, đặt lú tôm cá, làm bánh xèo, xay bột bằng cối đá, làm bánh lá dừa, hay đi chợ quê bán nông sản.
Điều đáng quý khác ở Cồn Chim là những quy ước tự giác của cộng đồng: không dùng kích điện, không khai thác thủy sản vào mùa sinh sản, không dùng lưới quá nhỏ, hạn chế rác thải nhựa. Đây không phải quy định từ trên xuống mà là cam kết từ bên trong. Khi đến đây, cả nhà đang bước vào một không gian đang chọn cách giữ tài nguyên theo cách đó.
Điểm du lịch cộng đồng Cồn Chim không chỉ được ghi nhận trong nước. Cồn Chim đoạt Giải thưởng Du lịch Cộng đồng ASEAN năm hai nghìn hai mươi lăm, được vinh danh tại Malaysia ngày hai mươi tháng một năm hai nghìn hai mươi lăm. Một điểm cộng đồng nhỏ trên một cù lao sáu mươi héc ta, được ghi nhận cùng với các mô hình du lịch tốt nhất ở Đông Nam Á. Đó là câu chuyện đáng kể hơn nhiều so với điểm số hay danh hiệu.
Câu khẩu hiệu của Cồn Chim mà nhiều nguồn báo chí nhắc đến là: Về Cồn Chim, người quê chỉ có tấm lòng. Đó không phải lời quảng cáo. Đó là cách người dân ở đây nói về những gì họ có thể mang lại cho khách: không phải tiện nghi cao cấp, không phải bể bơi hay phòng máy lạnh, mà là trải nghiệm thật của một đời sống thật, trên một mảnh sông nước miền Tây.