Cửa khẩu Hữu Nghị
Có những nơi, một cái tên đã nói lên tất cả.
Hữu Nghị. Hai chữ đó, người Việt Nam nào cũng hiểu nghĩa. Và ngay tại đây, tại cửa khẩu quốc tế này ở địa đầu tỉnh Lạng Sơn, hai chữ ấy không phải là khẩu hiệu trên bảng hiệu mà là mỗi ngày, mỗi giờ, hàng trăm xe tải, hàng nghìn lượt người và hàng vạn tấn hàng hóa đi qua, chứng minh rằng giao thương giữa hai nước là thật, là sống động và là liên tục.
Cửa khẩu Hữu Nghị nằm tại thị trấn Đồng Đăng, huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn. Đây là cửa khẩu quốc tế đường bộ, cặp đôi với Hữu Nghị Quan phía Trung Quốc. Khi nhìn sang bên kia đường biên, cái tên Hữu Nghị Quan gợi nhớ một cửa ải cổ trong lịch sử. Còn về phía Việt Nam, Đồng Đăng là một thị trấn biên giới gắn bó lâu đời với cuộc sống vùng biên, với chợ búa, với người đi kẻ về và với những chuyến hàng nông sản xuôi về đồng bằng.
Muốn hiểu được cửa khẩu này, cả nhà cần đặt nó vào một bức tranh lớn hơn. Năm hai nghìn lẻ tám, Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn được thành lập theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Khu kinh tế này nằm trên một hành lang quan trọng bậc nhất trong khu vực: tuyến Nam Ninh, Lạng Sơn, Hà Nội, Hải Phòng, kết nối trực tiếp Trung Quốc với cảng biển miền Bắc Việt Nam và với toàn bộ khối thương mại Đông Nam Á. Nói cách khác, những chiếc xe tải cả nhà nhìn thấy chạy qua cửa khẩu này không chỉ chở hàng từ tỉnh này sang tỉnh kia, mà là một phần của chuỗi cung ứng khu vực.
Trong đồ án quy hoạch chi tiết công bố năm hai nghìn mười bốn, Khu trung tâm cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị được xác định là hạt nhân của toàn bộ khu kinh tế. Các hạng mục như Tòa nhà Xuất nhập cảnh, Trung tâm dịch vụ Quốc tế và Quảng trường trung tâm được thiết kế để phục vụ không chỉ thông quan hàng hóa mà còn cả du lịch và mua sắm.
Khi đứng ở khu vực công cộng và quan sát, cả nhà có thể nhận ra ngay nhịp sống đặc trưng của một cửa khẩu quốc tế. Bên này là Đồn Biên phòng Cửa khẩu Hữu Nghị, các lực lượng biên phòng, hải quan, kiểm dịch và đội ngũ quản lý cửa khẩu phối hợp làm việc liên tục. Bên kia biên giới là một không gian khác, một hệ thống pháp lý khác, một ngôn ngữ khác. Cái ranh giới mỏng đó là nơi mà thủ tục, giấy tờ, quy định song phương và uy tín quốc gia cùng nhau tạo nên trật tự cho từng chuyến hàng, từng lượt người.
Đồng Đăng cũng là nơi đặc biệt ở chỗ nó không phải chỉ là cửa khẩu đường bộ. Ngay gần đây còn có Ga Đồng Đăng, cửa khẩu đường sắt quốc tế. Đồn Biên phòng Cửa khẩu Hữu Nghị phụ trách cả hai cửa khẩu quốc tế này: Hữu Nghị đường bộ và Ga Đồng Đăng đường sắt. Đây là một trong số ít nơi ở Việt Nam mà cả đường bộ và đường sắt cùng vượt qua biên giới quốc gia tại một địa bàn.
Đồng Đăng còn mang trong mình nhiều lớp đời sống khác nhau. Đền Mẫu Đồng Đăng, ngôi đền tâm linh lâu đời của người dân vùng biên, và khu chợ thị trấn tấp nập hàng hóa từ hai phía biên giới, cùng tạo nên một bức tranh đô thị vùng biên đầy đủ hơn: giao thương kinh tế, tín ngưỡng tâm linh và nhịp sống chợ búa đan xen nhau từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Một điều nữa đáng biết: cửa khẩu Hữu Nghị nằm trong danh sách cửa khẩu đường bộ được phép nhập cảnh và xuất cảnh bằng thị thực điện tử theo danh sách chính thức của cổng thông tin xuất nhập cảnh Việt Nam. Điều này có nghĩa là đây không chỉ là cửa khẩu hàng hóa mà còn là một trong những cổng vào hợp pháp của người nước ngoài đến Việt Nam bằng đường bộ.
Cái cổng Hữu Nghị trước mặt cả nhà, mỗi ngày, là nơi Việt Nam và Trung Quốc gặp nhau trong giao thương. Hai chữ Hữu Nghị không phải lời hứa, mà là công việc, là trật tự, là mỗi ngày đi qua mà không cần ai phải nói to lên.