Đảo Hòn Dấu
Mười lăm phút trên một chiếc tàu nhỏ, rời bến Đồ Sơn, cả nhà sẽ đặt chân lên một hòn đảo nhỏ chứa đựng ba câu chuyện từ ba thời đại rất khác nhau.
Đảo Hòn Dấu, hay còn viết là Hòn Dáu, nằm ngay ngoài khơi bán đảo Đồ Sơn trên vịnh Bắc Bộ. Đảo được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận Di tích Lịch sử và Danh thắng cấp Quốc gia vào năm hai nghìn không trăm lẻ chín.
Câu chuyện đầu tiên thuộc về biển. Theo truyền thuyết của ngư dân Đồ Sơn, từ thế kỷ mười ba, một vị tướng thời Trần đã hi sinh trong trận thủy chiến trên sông Bạch Đằng chống quân Nguyên Mông. Xác ngài trôi dạt vào hòn đảo này. Dân chài địa phương vớt lên, lập đền thờ, tôn ngài là Nam Hải Thần Vương, tức Vua Thần Biển Nam. Từ đó, Nam Hải Thần Vương trở thành vị thần che chở cho ngư dân ra khơi. Đây là truyền thuyết dân gian phổ biến, tên thật vị tướng chưa được xác minh trên hồ sơ chính thức. Nhưng dù là truyền thuyết, đền thờ Nam Hải Thần Vương trên đảo vẫn là nơi hàng vạn ngư dân từ Đồ Sơn, Cát Bà, Quảng Ninh, Thái Bình, Nam Định kéo về mỗi năm vào dịp lễ hội Đảo Dấu từ mùng một đến mùng mười tháng hai âm lịch. Ba ngày chính là ngày mùng tám, mùng chín, mùng mười. Đặc trưng của lễ hội là rước đèn ban đêm trên thuyền vòng quanh đảo và thả thuyền giấy xuống biển cầu Thần Biển.
Câu chuyện thứ hai thuộc về người Pháp. Cuối thế kỷ mười chín, Hải Phòng là cảng quan trọng nhất Bắc Kỳ thuộc địa. Để dẫn đường cho tàu thuyền vào cảng, người Pháp khởi công xây một ngọn hải đăng ngay trên đỉnh đảo Hòn Dấu vào năm một nghìn tám trăm chín mươi hai. Hoàn thành năm một nghìn tám trăm chín mươi sáu. Đến tháng sáu năm một nghìn tám trăm chín mươi tám, ánh đèn lần đầu chiếu ra vịnh Bắc Bộ. Hơn một trăm ba mươi năm trôi qua, ngọn đèn vẫn hoạt động, vẫn soi sáng mỗi đêm cho tàu thuyền vào cảng Hải Phòng, Đình Vũ, Cát Hải.
Nhưng con đường của ngọn hải đăng này không phẳng lặng. Năm một nghìn chín trăm sáu mươi tư, khi quân đội Mỹ leo thang đánh phá miền Bắc, tháp bị bom đánh phá nhiều lần, hư hại nặng nề. Sau khi đất nước thống nhất, ngọn tháp được xây lại theo đúng kiến trúc gốc tân cổ điển Pháp. Vì vậy ngọn hải đăng Hòn Dấu không chỉ là di sản thuộc địa Pháp, nó còn là chứng nhân của kháng chiến chống Mỹ. Thuộc nhóm hải đăng cổ nhất Việt Nam còn hoạt động, dù không phải cổ nhất tuyệt đối.
Câu chuyện thứ ba thuộc về những gốc cây. Trên đảo có hơn một trăm cây đa cổ thụ. Bốn mươi lăm cây trong số đó đã sống hơn một trăm năm. Ba mươi lăm cây được Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam công nhận là Cây Di sản Việt Nam. Trong tín ngưỡng dân gian Đồ Sơn, các cây đa này là linh thiêng, không ai dám chặt. Rễ phụ thả xuống đan vào nhau như mạng lưới qua nhiều thế kỷ.
Đảo Hòn Dấu nhỏ, nhưng là nơi ba lớp thời gian chồng lên nhau: tâm linh ngư dân từ thế kỷ mười ba, ánh đèn thuộc địa Pháp hơn một trăm năm trước, và những gốc đa già nghìn rễ vẫn thả xuống đất đảo như chưa hề có ngày nào đi qua. Khi cả nhà đứng dưới tán đa chiều tối, nghe tiếng sóng vỗ phía dưới và thấy ánh hải đăng bắt đầu chớp sáng, sẽ hiểu vì sao người Đồ Sơn đời nào cũng quay về đây.